Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?

Przedstawione poniżej treści nie mają charakteru promocyjnego. Ich wyłącznym celem jest edukacja i podniesienie poziomu wiedzy odbiorcy na temat zdrowia. Należy jednak pamiętać, że żadna z informacji nie może zastąpić porady lekarskiej lub konsultacji z farmaceutą.

Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?

Ziarninowanie jest jednym z dwóch podstawowych sposobów gojenia się ran - tym trudniejszym, dłuższym i wymagającym bardziej starannej pielęgnacji. Zobacz, na czym polega mechanizm proces zasklepiania rany za pomocą ziarniny i co należy zrobić, by proces ten przyspieszyć.

Co to jest ziarninowanie?

Istnieją dwa podstawowe mechanizmy gojenia się ran:

  • rychłozrost, nazywany też gojeniem pierwotnym (łac.: per primam intentionem). Z reguły proces ten zachodzi w sytuacji, gdy brzegi rany są regularne i położone blisko siebie. Wówczas schodzą się ze sobą w naturalny sposób, pozostawiając ślad w postaci wąskiej blizny. Dzieje się tak w przypadku niewielkich skaleczeń oraz poważniejszych, ale precyzyjnych cięć skóry (na przykład skalpelem w czasie operacji);
  • ziarninowanie, czyli gojenie wtórne lub opóźnione (łac.: per secundam intentionem). Jest to bardziej złożony mechanizm, typowy dla ran rozległych, nieregularnych, niezszytych wiążących się ze znacznym uszkodzeniem tkanek. Zachodzi w przypadku tych urazów, które nie goją się w prosty sposób poprzez szybkie połączenie i zabliźnienie. Wymienić wśród nich można między innymi:
    - rany szarpane,
    - oparzenia,
    - odleżyny,
    - owrzodzenia.

Z wyżej wymienionych, ziarninowanie rany jest procesem trudniejszym, dłuższym i mniej pożądanym (choć często nieuniknionym). Wiąże się z ryzykiem powikłań i wymaga szczególnie starannej pielęgnacji, najlepiej z użyciem specjalistycznych środków przeznaczonych do tego celu.

Gojenie rany przez ziarninowanie

Gojenie rany przez ziarninowanie polega na wypełnieniu ubytku w starej tkance poprzez nabudowanie się nowej. Materiałem „budulcowym” jest tak zwana ziarnina, składająca się z tkanki łącznej, szczelnie wypełnionej (około 60 proc. objętości) siecią naczyń włosowatych. Odbudowa następuje poprzez tak zwaną angiogenezę.

Jest to bardzo złożony proces przebiegający w kilku fazach. W pierwszej kolejności naczynia włosowate zwiększają przepuszczalność, wskutek czego wydostają się z nich białka takie, jaka fibrynogen, fibronektyna, cytokiny i inne. Tworzą one tymczasową macierz pozakomórkową, która umożliwia namnażanie się i migrację komórek śródnabłonka. Warto jednak wiedzieć, że podwyższona przepuszczalność ma też skutek uboczny, jakim jest zwiększone ryzyko występowania obrzęków.

Na dalszym etapie gojenia rany znaczenia nabiera FGF (ang.: fibroblast growth factor), czyli tak zwany czynnik wzrostu fibroblastów (komórek tkanki łącznej). Pod pojęciem tym kryje się grupa peptydów, która napędza migrację wspomnianych komórek śródbłonka. Jednocześnie w środowisku rany rośnie stężenie substancji określanej jako VEGF (ang.: vascular endothelial growth factor) - czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego. Białko to promuje rozrost unaczynienia, rozszerza naczynia zwiększając przepływ krwi do tkanek a także stymuluje zwiększoną syntezę tlenku azotu oraz prostacykliny, a więc substancji, które zmniejszają agregację płytek krwi i zapobiegają powstawaniu skrzepów.

Finalnym efektem wszystkich tych procesów jest powstanie tkanki przypominającej gęsto upleciony zbiór lekko przeźroczystych ziarenek zawierającej fibroblasty, kolagen, mukopolisacharydy w gęstej sieci naczyń włosowatych. Co ważne – ziarninowanie jest etapem przejściowym. Efektem finalnym powinno być utworzenie twardej tkanki bliznowatej.

Jak długo ziarninuje rana?

Proces ziarninowania zaczyna się zazwyczaj około czwartego-piątego dnia od powstania urazu. Wcześniej w środowisku rany wytwarzany jest stan zapalny, niezbędny do tego, by zostało ono „oczyszczone” przez komórki układu odpornościowego. Jak długo ziarninuje rana? W przypadku stosunkowo niewielkich, płytkich urazów, trwa to około 10 dni, jeśli zaś chodzi o rany ostre, czas ten może się wydłużyć do 3-4 tygodni. W przypadku ran przewlekłych na przykład owrzodzeń kończy dolnych proces ziarninowania może trwać nawet kilkanaście miesięcy. Tempo ziarninowania zależy jednak nie tylko od charakteru urazu, ale też wielu innych czynników.
Proces gojenia hamują między innymi:

  • zakażenie rany,
  • martwica tkanek,
  • urazy mechaniczne,
  • nadmierne zawilgocenie lub wysuszenie rany,
  • złe ukrwienie okolic urazu.

Jak przyspieszyć ziarninowanie rany?

Jak przyspieszyć ziarninowanie rany? Przede wszystkim przez zapewnienie właściwych warunków w jej środowisku. Do pielęgnacji ran w fazie ziarninowania polecić można specjalne, nowoczesne żele hydrokoloidowe. Są to wyroby medyczne przeznaczone do stosowania na:

  • rany różnego typu,
  • odleżyny,
  • owrzodzenia,
  • otarcia,
  • powierzchowne oparzenia.

Żele tego typu wykazują się aktywnym oddziaływaniem na rany. W przypadku tych sączących, pochłaniają nadmiar wilgoci, zamykając ją w strukturze żelu. Jeśli natomiast rany są suche (np. rozległe otarcia), hamują parowanie wody na zewnątrz. Opatrunki te zapobiegają też różnego typu infekcjom, które uniemożliwiałyby lub utrudniały proces gojenia. W sposób natychmiastowy łagodzą również dolegliwości bólowe. Zastosowanie żelu hydrokoloidowego powoduje też schłodzenie oraz zmiękczenie naskórka, co u umożliwia bezbolesną zmianę plastra lub bandaża zakrywającego miejsce urazu. Należy przy tym pamiętać, że opatrunki przy ranach ziarninujących należy wymieniać często i regularnie, nawet dwa razy na dobę.

Właściwa pielęgnacja powinna wydatnie skrócić czas gojenia się, a także sprawić, że blizna po ziarninowaniu będzie estetyczna oraz stosunkowo mało widoczna.

Autor: Piotr Brzózka
Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Katarzyna Kulig 

Bibliografia:
1. Ewa Rojczyk-Gołębiewska i inni, Rola angiogenezy w leczeniu ran, Leczenie ran 2015/12 (1)
2. Janusz Fornalski, Gojenie się ran z bliznowaceniem – metody terapeutyczne, Nowa Medycyna 4/2006, s. 66-70
3. Pielęgnacja skóry i rany, Podstawowe informacje w zakresie pielęgnacji rany, Produkty do przygotowania łożyska i antyseptyki rany https://pspe.pl/wp-content/uploads/2017/04/Zeszyt_VII.pdf  data dostępu 13 09 2021

HELP/194/07-2021

Data publikacji: 02.05.2022

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Jak wspomóc leczenie odleżyn?
Rany
Jak wspomóc leczenie odleżyn?

Odleżyna to ognisko martwicy skóry, obejmujące często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać także w o...

O gojeniu ran na mokro
Rany
O gojeniu ran na mokro

Przez dziesiątki lat medycyna zalecała dla szybszego leczenia ran zakładanie opatrunków wysuszających, które wchłaniały wydostająca się z ran treść, najpierw krwistą, potem surowiczą. Opatrunki tak...

Plaster w żelu na gojenie ran
Pęknięcia skóry
Plaster w żelu na gojenie ran

Doskonałym i bardzo nowoczesnym rozwiązaniem do zaopatrywania ran są plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skóry.

...
Gojenie ran przewlekłych
Rany
Gojenie ran przewlekłych

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Opatrunki w warunkach domowych
Pęknięcia skóry
Opatrunki w warunkach domowych

Doskonałe i bardzo nowoczesne rozwiązanie do samodzielnego zaopatrywania ran stanowią plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skó...

Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej
Rany
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy, mogące występować u chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, które w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiego inwalidztwa. Wedłu...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

Leczenie pęknięć skóry
Pęknięcia skóry
Leczenie pęknięć skóry

Biorąc pod uwagę fakt, że pęknięcia skóry to właściwie drobne rany to aby przyspieszyć ich gojenie można wykorzystać preparaty stosowane z powodzeniem w leczeniu drobnych ran. W celu zapobiegania w...

Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?
Pęknięcia skóry
Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?

Pękająca skóra na dłoniach pojawia się najczęściej na opuszkach palców, zgięciach palców, na skórze pomiędzy palcami, wokół paznokci, a także na wybranych fragmentach skóry dłoni lub na całych dłon...

Witamina E na skórę - jak działa?
Witamina E na skórę - jak działa?

Witamina E na skórę działa regenerująco. Jako najważniejszy z antyoksydantów, ułatwia i przyspiesza gojenie ran, wspiera leczenie drobnych pęknięć oraz spierzchnięć. Zobacz, dlaczego jest nazywana ...

Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pękająca skóra na dłoniach to częsta dolegliwość w okresie jesienno-zimowym. Na popękaną skórę dłoni, niezależnie od pory roku, najczęściej narzekają ponadto pracownicy służby zdrowia oraz osoby zajmu...
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?

Apteczka turystyczna to zestaw leków oraz środków pomocowo-medycznych, które mogą okazać się niezbędne podczas podróży, weekendowych wycieczek oraz wakacji. Co powinna zawierać dobrze skompletowana...

Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pękającą skóra na stopach to częsta dolegliwość w codziennej praktyce dermatologów, podologów oraz kosmetyczek. Sprawdź, dlaczego pęka skóra na stopach oraz jak można sobie radzić z tym problemem skór...
Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?
Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?
Wysięk z rany jest skutkiem miejscowej reakcji zapalnej. Jeśli jest niewielki lub umiarkowany, sprzyja procesom gojenia. Jednak gdy staje się zbyt obfity lub przeciwnie – nie ma go w ogóle – uraz lecz...
 
•