Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyli rozwarcie brzegów rany, zależy od wielkości rany, sprężystości uszkodzonych tkanek oraz od kierunku ich rozdzielenia. Czynnikiem uszkadzającym może być: uraz mechaniczny, uraz termiczny (oparzenia, odmrożenia), uraz chemiczny oraz energia promienista [1-3].

 

Fazy gojenia się rany

Gojenie się ran

Gojenie się ran to procesy biologiczne zachodzące w ranie zmierzające do jej zamknięcia i wytworzenia blizny.
Wyróżniamy następujące sposoby gojenia się ran:

  1. Rychłozrost (gojenie pierwotne, doraźne): brzegi rany zostają do siebie zbliżone, zrastają się ze sobą i powstaje linijna blizna. Jest to najbardziej korzystny sposób gojenia rany
  2. Ziarninowanie (gojenie wtórne, opóźnione): jest procesem dłuższym i ma miejsce wówczas, gdy z różnych powodów nie doszło do pierwotnego zamknięcia rany. W takich przypadkach w dnie rany powstaje ziarnina, która jest podłożem do regeneracji powierzchownych warstw skóry i naskórka. Narastają one z brzegów rany na ziarninę. Takie gojenie wymaga starannej pielęgnacji i regularnych zmian opatrunków. Blizna powstała wyniku gojenia przez ziarninowanie jest dłuższa i bardziej widoczna [1-5].

Fazy gojenia rany niepowikłanej

Proces gojenia rany to proces bardzo złożony i dynamiczny, w który zaangażowanych jest wiele komórek naszego organizmu. Komórki te, jak np. leukocyty, komórki macierzy pozakomórkowej, odpowiadają za szereg skomplikowanych procesów naprawczych przebiegających nie tylko w skórze ale w całym naszym organizmie. Proces gojenia rany rozpoczyna się zaraz po powstaniu rany, a kończy się po okresie od 1 do 24 miesiącach wytworzeniem blizny.

Wyróżniamy następujące fazy procesu gojenia, które czasowo się ze sobą zazębiają:

Faza oczyszczania: w tym okresie brzegi rany są obrzęknięte, zaczerwienione i ucieplone. Okolica jest bolesna. Rana początkowo wypełniona jest skrzepłą krwią a następnie pojawia się w niej płynna wydzielina, która stopniowo przekształca się w żółta ropę. Zmiażdżone i obumarłe tkanki robią się czarne a następnie żółkną. Stopniowo ulegają rozpadowi i upłynnieniu. Martwe tkanki z czasem oddzielają się od tkanek zdrowych i zostają wydzielone z rany.

Faza odbudowy: w jej przebiegu stopniowo zanika obrzęk i zaczerwienienie oraz zmniejsza się bolesność. Ściany i dno rany stopniowo pokrywa ziarnina, która z czasem wypełnia całą ranę. Głębsze warstwy ziarniny kurczą się i stopniowo zmniejsza się powierzchnia rany. Ziarnina stopniowo ulega zwłóknieniu, twardnieje i wielokrotnie się kurczy i przekształca się w bliznę.

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkanek, ciała obce oraz warunki odpływu wydzieliny. Niezwykle ważnym czynnikiem jest także stan ukrwienia okolicy rany.

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
Specjalista dermatologii i wenerologii

Czynniki wpływające na czas gojenia

Różnorodne czynniki mogą wpływać – pozytywnie lub negatywnie- na czas gojenia rany. Dzielimy je na czynniki miejscowe i ogólnoustrojowe. Najbardziej istotne z punktu widzenia medycznego są czynniki, które mają działanie opóźniające proces gojenia ran [1-3,6-7].

Czynniki miejscowe hamujące proces gojenia:

  1. Zakażenie rany – najważniejszy czynnik opóźniający proces gojenia. Współwystępujące zakażenie niszczy pączkujące naczynia i fibroblasty. Brzegi rany nie zrosną się dopóki zakażenie nie zostanie opanowane. Obecność w ranie tkanek martwiczych, zmiażdżonych lub ciał obcych sprzyja rozwojowi zakażenia.
  2. Obecność w ranie tkanki martwiczej.
  3. Wysuszenie rany.
  4. Nadmierny wysięk w ranie.
  5. Niedostateczne ukrwienie obszaru rany.
  6. Umiejscowienie rany : najszybciej goja się rany w obrębie głowy i szyi, najwolniej na kończynach dolnych.
  7. Urazy mechaniczne rany np. przez nieodpowiednie antyseptyki (preparaty jodowe, chlorowe, spirytus).

Czynniki ogólnoustrojowe hamujące proces gojenia:

  1. Niedostateczne ukrwienie – niewydolność żylna.
  2. Niedokrwienie.
  3. Niedożywienie.
  4. Zakażenia ogólnoustrojowe.
  5. Niedokrwistość.
  6. Niedobory witamin i wapnia.
  7. Choroby ogólnoustrojowe: cukrzyca, choroba nowotworowa, niewydolność nerek, choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespoły krótkiego jelita.

Przyjmowanie glikokortykosteroidów, innych leków immunosupresyjnych [1-3].


Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:

  1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
  2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
  3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.
  4. Guidelines for the best care of chronic wounds, 2006, Wound Rep Reg 14:645-711.
  5. Eming SA, Smola H, Krieg T. 2002. Treatment of chronic wounds: state of the art and future concepts. Cell Tissues Organs172: 105-117.
  6. Eming SA, Krieg T, Davidson JM. 2007. Inflammation in wound repair: molecular and cellular mechanisms. J Invest Dermatol 127: 514-525.
  7. Martin P. 1997. Wound healing- aiming for perfect skin regeneration. Science 276: 75-81.

 

HELP/038/11-2018

Data publikacji: 26.02.2019

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•