Oparzenie żelazkiem – co robić? Pierwsza pomoc

Przedstawione poniżej treści nie mają charakteru promocyjnego. Ich wyłącznym celem jest edukacja i podniesienie poziomu wiedzy odbiorcy na temat zdrowia. Należy jednak pamiętać, że żadna z informacji nie może zastąpić porady lekarskiej lub konsultacji z farmaceutą.

Oparzenie żelazkiem – co robić? Pierwsza pomoc

Oparzenie żelazkiem bywa bardzo bolesne, ponieważ stopa urządzenia rozgrzewa się niekiedy do temperatury ponad 200⁰C. Co robić, by złagodzić ból, przyspieszyć gojenie i zniwelować ryzyko powstania blizny.

Co robić, gdy dojdzie do oparzenia żelazkiem?

Oparzenia termiczne są najpowszechniej zdarzającymi się oparzeniami, ponieważ z wysoką temperaturą człowiek styka się częściej niż z chemikaliami, niezabezpieczonym prądem czy promieniowaniem radioaktywnym.

O oparzenie termiczne nie trudno w miejscu pracy, a nawet domowym zaciszu, gdzie stale ma się do czynienia z gorącymi płynami, rozgrzaną kuchenką, garnkami czy właśnie żelazkiem. Prasując, łatwo dotknąć ręką stopy żelazka, szczególnie gdy jedną dłonią obsługuje się urządzenie, a drugą przytrzymuje wygładzany materiał.

Oparzenie żelazkiem zwykle nie jest rozległe (w porównaniu np. do oparzenia gorącą herbatą, którą rozlać można na dużą partię ciała), ponieważ najczęściej dochodzi do niego na skutek krótkotrwałego dotknięcia niewielkiego fragmentu urządzenia. Może być jednak głębokie, ze względu na bardzo wysoką temperaturę. Ludzka skóra jest mało odporna na ciepło. Do oparzenia dochodzi już po dłuższej (6-godzinnej) ekspozycji na temperaturę 42⁰C, tymczasem stopa żelazka niekiedy zagrzewa się do ponad 200. Biorąc pod uwagę fakt, że komórki skóry obumierają po jednej sekundzie w kontakcie z temperaturą 70⁰C, nawet chwilowy kontakt z gorącym żelazkiem może spowodować głębokie uszkodzenie.

Co robić przy oparzeniu żelazkiem? Pierwsza pomoc przy wszelkich oparzeniach cieplnych polega przede wszystkim na schłodzeniu oparzonego miejsca. Jeśli miejsce to nie jest pokryte odzieżą, najlepiej podłożyć je na kilka minut pod bieżący strumień zimnej, ale nie lodowatej, wody. Gorzej, jeśli w miejscu oparzenia znajduje się np. rękaw, który na skutek kontaktu z oparzoną skórą może się do niej przykleić. Nie wolno zaczynać postępowania od zdejmowania przyklejonej odzieży, ponieważ można tym spowodować pogłębienie rany i bardzo silny ból. Najlepiej miejsce również maksymalnie schłodzić zimną wodą, a dopiero później spróbować zdjąć ubranie.

Co wydaje się oczywiste, jednak w obliczu nagłego bólu i szoku nietrudno o tym zapomnieć – przed „ucieczką” pod zimną wodę, należy odstawić żelazko w bezpieczne miejsce lub wyłączyć je z prądu. Pozostawienie żelazka na prasowanym ubraniu może stać się przyczyną pożaru.

A kiedy zwrócić się do lekarza? Konsultacja jest niezbędna w przypadku gdy:

  • oparzeniu uległa duża powierzchnia ciała. Zwyczajowo przyjmuje się za „dużą powierzchnię” obszar większy niż dłoń poszkodowanego. Dotyczy to szczególnie dzieci;
  • w miejscu poparzenia pojawią się pęcherze wypełnione przejrzystym jasnym płynem;
  • występuje brak czucia bólu i dotyku – to znak, że oparzenie jest głębokie;
  • oparzenie było małe i powierzchowne i udało nam się je opatrzyć w domu, a mimo to po kilku dniach dochodzi do wycieku żółto-zielonej, cuchnącej treści – to może być objawy nadkażenia bakteryjnego.

Oparzenie żelazkiem u dziecka

Niestety, ponad połowa oparzeń cieplnych rejestrowanych w Polsce dotyczy małych pacjentów. Po pierwsze – dzieci są mniej uważne niż osoby dorosłe, a ich ruchy jeszcze nie tak dobrze skoordynowane, po drugie – skóra ich jest dużo bardziej delikatna, a tym samym bardziej podatna na uszkodzenia. Oparzenie żelazkiem u dziecka bywa bardziej groźne niż u osoby dorosłej, ponieważ delikatna skóra ulega głębszemu uszkodzeniu niż ta grubsza i odporniejsza.

Poza tym, zazwyczaj, inne jest miejsce oparzenia. O ile osoby dorosłe zwykle parzą żelazkiem ręce, o tyle dzieci najczęściej ulegają wypadkowi nie podczas prasowania, ale przypadkowego dotknięcia stojącego, rozgrzanego żelazka. Dziecko ma urządzenie na takiej wysokości, że oparzyć może nim klatkę piersiową, szyję, a nawet twarz. Pierwsza pomoc przy oparzeniu żelazkiem u dziecka wygląda podobnie, jak u dorosłego – należy niezwłocznie schłodzić  skórę, najlepiej zimną wodą. Nawet, jeśli oparzenie znajduje się w obrębie twarzy, najlepiej polewać je przez kilka – kilkanaście minut zimną (nie lodowatą!) wodą, jednak trzeba to robić wyjątkowo ostrożnie, by np. nie doszło do zachłyśnięcia.

Czym smarować oparzenie żelazkiem?

Po schłodzeniu oparzenia, którego trzeba dokonać natychmiast po kontakcie skóry z rozgrzaną powierzchnią (im szybciej udzielona jest pierwsza pomoc, tym większe szanse na szybkie wygojenie i niepowstanie blizn), a także dezynfekcji, można oparzone miejsce popsikać lub posmarować środkiem na oparzenia. Popularne preparaty to:

  • pianka z dodatkiem pantenolu – łagodzi podrażnienia, przyspiesza gojenie, odkaża;
  • maść z alantoiną – łagodzi i nawilża gojące się miejsce, zapobiegając powstawaniu blizn;
  • żel hydrokoloidowy – przyspiesza gojenie, jednocześnie zmniejszając ryzyko powstawania strupów i blizn, działa przeciwbólowo, natychmiast niwelując przykre dolegliwości, zapobiega powstawaniu infekcji.

Co na oparzenia żelazkiem? Czy środki takie sprawdzą się również w tym przypadku? Jak najbardziej – oparzenia żelazkiem z reguły ograniczają się do skóry, którą można smarować np. żelem hydrokoloidowym. Zapewnia on odpowiedni poziom nawilżenia, dzięki czemu nie tworzą się strupy. Zbyt szybkie wysychanie rany powoduje powstawanie strupów, które następnie pękają i odrywają się, co znacząco wydłuża proces gojenia. Żel zapobiega takiej sytuacji, jednocześnie łagodząc wszelkie dolegliwości związane z oparzeniem. Żel utrzymuje wilgotne środowisko w ranie, zapewnia jej stałą temperaturę, co ma pozytywny wpływ na gojenie, a  także  chroni oparzone miejsce przed urazami mechanicznymi. Ma również właściwości antybakteryjne przez lekko kwaśny odczyn. Smarowanie bolącej rany często jest łatwiejsze dzięki wygodnemu opakowaniu zawierającemu specjalny aplikator, umożliwiający nałożenie preparatu bez dotykania uszkodzonej powierzchni skóry.

Czy po oparzeniu żelazkiem zostaje blizna?

Na to pytanie trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ zależy to od wielu czynników, takich jak:

  • głębokość i rozległość rany, czyli stopień oparzenia (im wyższy stopień, tym większe ryzyko powstania blizny),
  • czas, w jakim została udzielona pierwsza pomoc (im szybciej schłodzone oparzenie, tym mniejsze ryzyko pozostania śladu po ranie),
  • pielęgnacji w trakcie gojenia (odpowiednia pielęgnacja pozwala zniwelować ryzyko pozostania blizn),
  • indywidualna odporność i kondycja skóry (na skórze nawilżonej i elastycznej blizny powstają rzadziej).

Czy blizna po oparzeniu żelazkiem u dziecka zniknie? Z jednej strony skóra dziecka jest dużo wrażliwsza i bardziej podatna na uszkodzenia, z drugiej jednak – ciągle rozwija się, rośnie, rany szybciej się na niej goją, a wszelkie nierówności jej powierzchni jeszcze się wygładzają. Kluczową rolę odgrywa tu postępowanie podczas gojenia. Stosowanie np. żelu hydrokoloidowego przez cały proces regeneracji skóry pomaga zachować właściwy stopień nawilżenia, co zapobiega tworzeniu się strupów. Ich powstawanie najczęściej prowadzi do pozostawania blizn (również po oparzeniu żelazkiem). Strupy pękają i zrywają się, co prowadzi do uszkodzenia coraz głębszych partii skóry, a ich późniejsze zabliźnianie może pozostawiać ślady. Nawilżanie rany znacząco zmniejsza ryzyko pojawienia się strupów i blizn, dlatego warto o nie dbać, szczególnie w miejscach widocznych. Nie jest to jednak wyłącznie kwestia estetyczna. Co ważne – żel działa na ranę odkażająco, zapobiegając infekcjom, które niekiedy mogą być bardzo groźne w skutkach.

Powiąznane artykuły:

Domowe sposoby na oparzenia - czy stosować? >>
Oparzenia u dzieci – pierwsza pomoc >>
Blizna po oparzeniu - jak uniknąć? Co zrobić, żeby nie było? >>

Autor: Justyna Gabrysiak-Kula
Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Katarzyna Kulig 

Bibliografia:

  1. E. Janiszewska, Pierwsza pomoc. Oparzenia, Polskie Towarzystwo Pielęgniarstwa Ratunkowego http://ptpaiio-lodz.one.pl/wp-content/uploads/2015/11/Oparzenia.pdf [20.09.2021].
  2. W. Noszczyk, Chirurgia Repetytorium, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013, rozdz. Oparzenia cieplne, elektryczne i chemiczne.
  3. E. Szymańska, Alantoina – właściwości gojące i przeciwzapalne, w: Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2012 / 8 / 1 / 73-77.
Data publikacji: 09.01.2024

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Oktenidyna – czym jest i jak działa na rany?
Rany
Oktenidyna – czym jest i jak działa na rany?

Oktenidyna to substancja znana od końca lat 80-tych, wykazująca działanie antyseptyczne. Na czym dokładnie ono polega? Kiedy warto sięgać po ten środek?

...
Właściwości oleju rycynowego – jakie są? Działanie
Rany
Właściwości oleju rycynowego – jakie są? Działanie

Współcześnie coraz chętniej powraca się do metod medycyny naturalnej i korzysta z jej dobrodziejstw. Różnego rodzaju napary, wyciągi i olejki mogą niekiedy skutecznie wspierać tradycyjną terapię lu...

Karnozyna - co to jest i jak działa na skórę?
Rany
Karnozyna - co to jest i jak działa na skórę?

Karnozyna to substancja, która przyspiesza gojenie ran. Sprawdź, czym dokładnie jest karnozyna, jak działa na skórę oraz gdzie występuje.

...
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 1).
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 1).

Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...

Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 2).
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 2).

Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...

Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 3).
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 3).

Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...

Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 4).
Rany
Postępowanie terapeutyczne w przypadku ran ostrych i przewlekłych (część 4).

Skóra jest największym narządem człowieka, pełniącym funkcję barierową i ochronną, biorącą udział w regulacji cieplnej, gospodarce wodnej, odpowiedzi immunologicznej i syntezie witamin. Jako najbar...

Jak wspomóc leczenie odleżyn?
Rany
Jak wspomóc leczenie odleżyn?

Odleżyna to ognisko martwicy skóry, obejmujące często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać także w o...

O gojeniu ran na mokro
Rany
O gojeniu ran na mokro

Przez dziesiątki lat medycyna zalecała dla szybszego leczenia ran zakładanie opatrunków wysuszających, które wchłaniały wydostająca się z ran treść, najpierw krwistą, potem surowiczą. Opatrunki tak...

Plaster w żelu na gojenie ran
Pęknięcia skóry
Plaster w żelu na gojenie ran

Doskonałym i bardzo nowoczesnym rozwiązaniem do zaopatrywania ran są plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skóry.

...
Gojenie ran przewlekłych
Rany
Gojenie ran przewlekłych

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Opatrunki w warunkach domowych
Pęknięcia skóry
Opatrunki w warunkach domowych

Doskonałe i bardzo nowoczesne rozwiązanie do samodzielnego zaopatrywania ran stanowią plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skó...

Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej
Rany
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy, mogące występować u chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, które w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiego inwalidztwa. Wedłu...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wyskakuje...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyna się praktycznie zar...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i oparzeniami funk...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne z założ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyli rozwa...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkanek, cia...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni ciała....

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, które oparte są m.in. na rodzaju...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a każdy do...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować z...

Leczenie pęknięć skóry
Pęknięcia skóry
Leczenie pęknięć skóry

Biorąc pod uwagę fakt, że pęknięcia skóry to właściwie drobne rany to aby przyspieszyć ich gojenie można wykorzystać preparaty stosowane z powodzeniem w leczeniu drobnych ran. W celu zapobiegania w...

Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?
Pęknięcia skóry
Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?

Pękająca skóra na dłoniach pojawia się najczęściej na opuszkach palców, zgięciach palców, na skórze pomiędzy palcami, wokół paznokci, a także na wybranych fragmentach skóry dłoni lub na całych dłon...

Witamina E na skórę - jak działa?
Skóra
Witamina E na skórę - jak działa?

Witamina E na skórę działa regenerująco. Jako najważniejszy z antyoksydantów, ułatwia i przyspiesza gojenie ran, wspiera leczenie drobnych pęknięć oraz spierzchnięć. Zobacz, dlaczego jest nazywana ...

Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pęknięcia skóry
Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby

Pękająca skóra na dłoniach to częsta dolegliwość w okresie jesienno-zimowym. Na popękaną skórę dłoni, niezależnie od pory roku, najczęściej narzekają ponadto pracownicy służby zdrowia oraz osoby za...

Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?
Rany
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?

Apteczka turystyczna to zestaw leków oraz środków pomocowo-medycznych, które mogą okazać się niezbędne podczas podróży, weekendowych wycieczek oraz wakacji. Co powinna zawierać dobrze skompletowana...

Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pęknięcia skóry
Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?

Pękającą skóra na stopach to częsta dolegliwość w codziennej praktyce dermatologów, podologów oraz kosmetyczek. Sprawdź, dlaczego pęka skóra na stopach oraz jak można sobie radzić z tym problemem s...

Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?
Rany
Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?

Ziarninowanie jest jednym z dwóch podstawowych sposobów gojenia się ran - tym trudniejszym, dłuższym i wymagającym bardziej starannej pielęgnacji. Zobacz, na czym polega mechanizm proces zasklepian...

Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?
Rany
Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?

Wysięk z rany jest skutkiem miejscowej reakcji zapalnej. Jeśli jest niewielki lub umiarkowany, sprzyja procesom gojenia. Jednak gdy staje się zbyt obfity lub przeciwnie – nie ma go w ogóle – uraz l...

 
•