Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?

Przedstawione poniżej treści nie mają charakteru promocyjnego. Ich wyłącznym celem jest edukacja i podniesienie poziomu wiedzy odbiorcy na temat zdrowia. Należy jednak pamiętać, że żadna z informacji nie może zastąpić porady lekarskiej lub konsultacji z farmaceutą.

Wysięk z rany - czym jest i jaki opatrunek stosować?

Wysięk z rany jest skutkiem miejscowej reakcji zapalnej. Jeśli jest niewielki lub umiarkowany, sprzyja procesom gojenia. Jednak gdy staje się zbyt obfity lub przeciwnie – nie ma go w ogóle – uraz leczy się dłużej i trudniej. Dlatego tak ważne jest odpowiednie opatrzenie i pielęgnacja rany z wysiękiem, mające na celu zapewnienie idealnych warunków do regeneracji.

Czym jest wysięk z rany?

Wysięk z rany stanowi jeden z naturalnych składników procesu gojenia. Jest to płyn, który pojawia się w miejscu urazu w wyniku zwiększonej przepuszczalności drobnych naczyń włosowatych. Przeciekające do tkanek i jam ciała ciekłe składniki osocza powodują obrzęk w miejscu zranienia. Wysięk pierwotnie ma charakter surowiczy.

Głównymi jego składnikami są:

  • cytokiny, czyli białka produkowane przez białe krwinki (leukocyty), odpowiedzialne między innymi za napływ, namnażanie i wzrost komórek układu odpornościowego, inicjujące procesy zapalne;
  • limfocyty – komórki układu immunologicznego, odpowiadające za tak zwaną swoistą odpowiedź odpornościową, zaliczane do leukocytów;
  • granulocyty – inne z podstawowych komórek układu odpornościowego, także należące do leukocytów;
  • czynniki wzrostu, czyli różnego typu białka inicjujące wzrost komórek, ich podziały i transformacje;
  • enzymy proteolityczne ich zadaniem jest przebudowa tkanek poprzez niszczenie tkanek martwiczych, rozkład i remodelowanie składników macierzy zewnątrzkomórkowej;
  • fibryna, czyli włóknik – proste białko wytrącające się z osocza krwi, kluczowe dla procesu krzepnięcia, tworzące tzw. rusztowanie skrzepu.

Oprócz tego, w płynie surowiczym znajdują się też woda, elektrolity oraz resztki uszkodzonych tkanek. W przypadku nadkażeń bakteryjnych wysięk z rany przybiera postać surowiczo-ropną. Staje się wówczas bardziej gęsty, żółty o nieprzyjemnym zapachu Jest to stan patologiczny. Niepożądany jest też wysięk surowiczo-krwisty, o blado różowej barwie, powstający najczęściej na skutek mechanicznego uszkodzenia rany (na przykład przy zmianie opatrunku).

Kiedy pojawia się wysięk?

Płyn surowiczy z rany pojawia się w niedługim czasie po zranieniu. Zjawisko to zachodzi na wstępnym etapie gojenia, w fazie zapalnej. Umiarkowany wysięk uznawany jest za stan naturalny, a wręcz pożądany. Zawarte w jego składzie komponenty:

  • oczyszczają środowisko rany i zabezpieczają je przed wnikaniem szkodliwych drobnoustrojów,
  • pozwalają rozpocząć proces naprawczy, którego celem jest odbudowa zniszczonych tkanek.

Specjaliści podkreślają, że wysięk sam w sobie ułatwia gojenie ran, pod warunkiem że utrzymuje się na niskim lub średnim poziomie.
Problemem jest i sytuacją niepożądaną:

  • całkowity brak wysięku prowadzący do nadmiernej suchości środowiska rany - brak elementów ułatwiających jej oczyszczanie oraz odbudowywanie;
  • wysięk nadmierny, w efekcie którego dochodzi do rozmiękczenia (maceracji) skóry na brzegach rany, a także przedłużenia lub/i zaostrzenia stanu zapalnego (efekt m.in. podwyższonej ilości cytokin);
  • wysięk z zawartością ropy lub krwi.

Obserwując tego typu objawy warto skonsultować się z lekarzem, by ten ocenił prawidłowość procesu gojenia. Warto zapytać specjalistę o skuteczne metody pielęgnacji i opatrywania urazów z wysiękiem.

Jak postępować z wysiękiem z rany?

Rana z wysiękiem wymaga właściwego postępowania. Jeśli występuje krwawienie, w pierwszej kolejności należy je zatamować. W przypadku mniejszych urazów wystarczającym działaniem jest zazwyczaj lekkie uciśnięcie rany przez jałowy gazik. Jeśli krew mimo to wydobywa się większym strumieniem, niezbędne może być uniesienie zranionego miejsca, a także założenie opatrunku uciskowego (aczkolwiek nie zawsze jest to możliwe ze względu na lokalizację – z oczywistych względów postępuje się tak przede wszystkim przy urazach kończyn).

Kolejnym etapem jest zapobieganie zakażeniu. W tym celu ranę należy przemyć czystą wodą lub solą fizjologiczną, a następnie osuszyć. W dalszej kolejności zaleca się zastosowanie środka antyseptycznego, niszczącego szkodliwe drobnoustroje w obrębie rany. Uwaga – wbrew utartym przez dziesięciolecia zwyczajom, współcześnie specjaliści odradzają przemywanie zranionego miejsca alkoholem oraz jodyną. Preparaty tego typu powodują bowiem nadmierne wysuszenie i denaturację białek. Należy też pamiętać, że w sytuacji niemożności zahamowania krwawienia, niezbędna jest pomoc lekarska lub pielęgniarska. Może zachodzić konieczność zszycia brzegów rany.

Bardzo ważne dla procesu gojenia jest też postępowanie na dalszych jego etapach. Szczególnej pielęgnacji wymaga surowiczy wyciek z rany. W związku z tym, co zostało powiedziane wyżej, należy dbać, by miejsce urazu pozostawało lekko lub umiarkowanie wilgotne (nie za suche, nie zbyt mokre), a także – by zapobiegać jego nadkażeniu przez bakterie. W tym celu zaleca się stosowanie specjalistycznych preparatów. Jakich?

Opatrunki na rany z wysiękiem

W przypadku ran z wysiękiem niezbędna jest częsta zmiana opatrunków. W większości przypadków miejsce urazu zabezpiecza się plastrem opatrunkowym, bądź przykleja wyjałowiony gazik. Zawsze jednak istnieje w takiej sytuacji ryzyko uszkodzenia odtwarzających się i zrastających tkanek, poza tym zwykłe plastry nie wykazują aktywnego działania na środowisko rany. Dlatego dodatkowo warto stosować specjalne opatrunki na rany z wysiękiem. W tej roli sprawdzają się preparaty hydrokoloidowe.

Środki te:

  • wchłaniają nadmiar wilgoci, zapewniając w ten sposób warunki do szybszego gojenia się, a także zapobiegając maceracji skóry wokół rany,
  • chronią przed wysuszeniem rany, co także korzystnie wpływa na proces gojenia,
  • zabezpieczają przed przywieraniem plastrów i gazików, dzięki czemu nawet częsta zmiana opatrunku nie powinna być bolesna, ani powodować uszkodzeń;
  • chronią przed rozwojem infekcji w obrębie rany – należy pamiętać, że miejsce otwartego urazu jest bardzo podatne na różnego typu zakażenia, zwłaszcza w momencie zmiany opatrunku albo w związku z niewystarczającym zabezpieczeniem.

Autor: Piotr Brzózka
Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Katarzyna Kulig 

Bibliografia:
1. Stanisław Dąbrowiecki, Fizjologia i patofizjologia procesu gojenia ran, Polska Medycyna Paliatywna 2003, tom 2, nr 4
2. Jerzy Leszczyński, Rany: podział i gojenie się ran. Leczenie ran. Odleżyny. https://chirurgia-transplantacyjna.wum.edu.pl/sites/chirurgia-transplantacyjna.wum.edu.pl/files/seminarium_rany_podzial_gojenie_i_leczenie_iii_r.pdf, data dostępu 14 09 2021
3. Keith Cutting, Wound exudate: Composition and functions, February 2003British Journal of Community Nursing 8(9 Suppl):suppl 4-9

HELP/193/07-2021

Data publikacji: 02.05.2022

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Jak wspomóc leczenie odleżyn?
Rany
Jak wspomóc leczenie odleżyn?

Odleżyna to ognisko martwicy skóry, obejmujące często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać także w o...

O gojeniu ran na mokro
Rany
O gojeniu ran na mokro

Przez dziesiątki lat medycyna zalecała dla szybszego leczenia ran zakładanie opatrunków wysuszających, które wchłaniały wydostająca się z ran treść, najpierw krwistą, potem surowiczą. Opatrunki tak...

Plaster w żelu na gojenie ran
Pęknięcia skóry
Plaster w żelu na gojenie ran

Doskonałym i bardzo nowoczesnym rozwiązaniem do zaopatrywania ran są plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skóry.

...
Gojenie ran przewlekłych
Rany
Gojenie ran przewlekłych

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Opatrunki w warunkach domowych
Pęknięcia skóry
Opatrunki w warunkach domowych

Doskonałe i bardzo nowoczesne rozwiązanie do samodzielnego zaopatrywania ran stanowią plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skó...

Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej
Rany
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy, mogące występować u chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, które w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiego inwalidztwa. Wedłu...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

Leczenie pęknięć skóry
Pęknięcia skóry
Leczenie pęknięć skóry

Biorąc pod uwagę fakt, że pęknięcia skóry to właściwie drobne rany to aby przyspieszyć ich gojenie można wykorzystać preparaty stosowane z powodzeniem w leczeniu drobnych ran. W celu zapobiegania w...

Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?
Pęknięcia skóry
Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?

Pękająca skóra na dłoniach pojawia się najczęściej na opuszkach palców, zgięciach palców, na skórze pomiędzy palcami, wokół paznokci, a także na wybranych fragmentach skóry dłoni lub na całych dłon...

Witamina E na skórę - jak działa?
Witamina E na skórę - jak działa?

Witamina E na skórę działa regenerująco. Jako najważniejszy z antyoksydantów, ułatwia i przyspiesza gojenie ran, wspiera leczenie drobnych pęknięć oraz spierzchnięć. Zobacz, dlaczego jest nazywana ...

Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pękająca skóra na dłoniach - dlaczego pęka? Sposoby
Pękająca skóra na dłoniach to częsta dolegliwość w okresie jesienno-zimowym. Na popękaną skórę dłoni, niezależnie od pory roku, najczęściej narzekają ponadto pracownicy służby zdrowia oraz osoby zajmu...
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?
Apteczka turystyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?

Apteczka turystyczna to zestaw leków oraz środków pomocowo-medycznych, które mogą okazać się niezbędne podczas podróży, weekendowych wycieczek oraz wakacji. Co powinna zawierać dobrze skompletowana...

Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pękająca skóra na stopach - dlaczego pęka i jak się pozbyć?
Pękającą skóra na stopach to częsta dolegliwość w codziennej praktyce dermatologów, podologów oraz kosmetyczek. Sprawdź, dlaczego pęka skóra na stopach oraz jak można sobie radzić z tym problemem skór...
Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?
Ziarninowanie - co to jest i jak przyspieszyć gojenie rany?
Ziarninowanie jest jednym z dwóch podstawowych sposobów gojenia się ran - tym trudniejszym, dłuższym i wymagającym bardziej starannej pielęgnacji. Zobacz, na czym polega mechanizm proces zasklepiania ...
 
•