Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres leczenia rany [1].

Pierwszym działaniem w postępowaniu z raną powinno być dokładne obejrzenie miejsca zranienia i ocena, czy konieczna jest konsultacja lekarska. Należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia (gdy krwawienie jest nasilone konieczne jest zeszycie rany), stopnia jej zabrudzenia oraz obecności ciał obcych [1-2].

Oczyszczenie rany

W sytuacji gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej powinno się oczyścić powierzchnię rany. W tym celu zaleca się jej płukanie wodą lub solą fizjologiczną. Najlepiej przepłukać ranę czystą, chłodną wodą przez ok. 15-20 minut. Następnie powierzchnię rany należy zdezynfekować za pomocą preparatu bakteriobójczego. Najbardziej podstawową metodą jest dezynfekcja za pomocą preparatów na bazie oktenidyny, ale można tez stosować preparaty na bazie poliheksanidyny lub mikrowłókna, które oczyszczają ranę z tkanki martwiczej, wysięku i łuszczącego się naskórka [1-3]. 

Zaleca się żeby każda rana była zarówno oczyszczona jak i poddana dezynfekcji środkiem antyseptycznym.

Środki antyseptyczne – co to jest?

Antyseptyki to środki, które często nie zabijają bakterii, ale osłabiają je na tyle, że przestają być one groźne dla organizmu. Środki antyseptyczne znajdują zastosowanie w następujących sytuacjach:

  • oczyszczanie i dezynfekcja ran i skaleczeń,
  • przygotowanie powierzchni skóry do zabiegów,
  • dezynfekcja miejsc wkłucia przed zastrzykami,
  • dezynfekcja jamy ustnej,
  • dezynfekcja zmian trądzikowych [1-3].

Środki antyseptyczne powinny być stosowane dopiero po opłukaniu powierzchni rany czystą, bieżącą wodą. Dopiero kolejnym etapem jest założenie opatrunku. Środki antyseptyczne mogą być stosowane przez tydzień. Jeśli w tym czasie rana się nie goi, należy odstawić antyseptyk i pójść do lekarza [1-3].

Środki antyseptyczne nie powinny być stosowane w poniższych sytuacjach:

  • duże rany,
  • głębokie rany,
  • nacięcia na skórze, które nie przestają krwawić,
  • rany, które mogą wymagać zszycia,
  • ugryzienia zwierząt,
  • średnie i duże poparzenia,
  • urazy oczu,
  • rany kłute,
  • oparzenia słoneczne,
  • infekcje [1-3].

Mity na temat oczyszczania ran

1. Woda utleniona jest dobra na wszystko

Woda utleniona to najpowszechniej stosowana substancja odkażająca, ale niestety cechująca się bardzo niską skutecznością w zwalczaniu drobnoustrojów chorobotwórczych. Preparat ten doskonale sprawdza się w mechanicznym oczyszczaniu ran, np. otarć kolan, z uwagi na to, że pieni się w kontakcie z raną, jednak w innych przypadkach nie powinna być stosowana. Nawet jeżeli użyjemy wody utlenionej powinniśmy dodatkowo zastosować nowoczesny antyseptyk, który ma działanie bakteriobójcze i poradzi sobie także z bakteriami beztlenowymi, które mogą być odpowiedzialne za tężec. Woda utleniona nie poradzi sobie z tymi bakteriami.

2. Spirytus to najlepszy środek bakteriobójczy

Spirytus to niewątpliwie najstarsza substancja odkażająca i trudno zaprzeczyć jego właściwościom bakteriobójczym. Jednak aktualnie powinien być on wykorzystywany do odkażania nieuszkodzonej skóry oraz dezynfekcji rąk, powierzchni szpitalnych. Coraz rzadsze zastosowanie spirytusu wynika z jego silnych właściwości drażniących. Gdy spirytus zastosujemy na otwarte rany doprowadza on do uszkodzenia białek, podrażnia i sprawia pacjentowi ból. Szczególnie nie powinno się stosować spirytusu u noworodków, z uwagi na jego łatwe przenikanie przez skórę do krwiobiegu i może powodować miejscowe oparzenia. Dlatego w szpitalach, a także w domowych apteczkach, coraz powszechniejsze zastosowanie mają nowocześniejsze preparaty, które są nie tylko skuteczne, ale także nie sprawiają pacjentowi bólu [1-3].

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:
1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

Data publikacji: 01.01.1970

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•