Jak przyspieszyć gojenie ran?

Jak przyspieszyć gojenie ran?

Rana – definicja, podział

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego, którym może być uraz mechaniczny, uraz termiczny (oparzenia, odmrożenia), uraz chemiczny (żrące środki chemiczne) oraz energia promienista. W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekłe to rany nie poddające się leczeniu. Kryterium czasu, po uwzględnieniu którego można mówić o ranie przewlekłej nie jest do końca sprecyzowane. Niektórzy autorzy za przewlekłą uznają ranę która nie goi się w ciągu 1-2 tygodni, z kolei inni przedłużają ten okres do 6-8 tygodni [1-3].

Najczęściej rany powstają w wyniku urazu. Najszybciej goją się drobne zadrapania, otarcia naskórka lub niezakażone rany cięte (np. powstające w wyniku przecięcia nożem kuchennym). Proces gojenia ran kłutych, szarpanych, oparzeń jest znacznie dłuższy. Podobnie jest w przypadku ran powstałych jako powikłanie chorób przewlekłych, np. w przypadku owrzodzeń [1-3].

Gojenie ran

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyna się praktycznie zaraz po jej powstaniu. W pierwszym etapie rana lub skaleczenie wypełnia się skrzepem krwi. Ten skrzep to tzw. „biologiczny opatrunek”, który chroni ranę przed nadmiernym odwodnieniem i wnikaniem do niej drobnoustrojów. Strup, który może powstać nad skrzepem stanowi swoistą barierę ochronną, pod którą gromadzą się komórki żerne czyli makrofagi, które oczyszczają ranę z obumarłych komórek. Rany małe goją się całkowicie, bez pozostawienia blizny, z kolei rany duże lub głębokie goją się z pozostawieniem blizny [1-5].

Co opóźnia proces gojenia rany?

Wśród czynników opóźniających proces gojenia rany wymienić należy: zakażenie rany, obecność w ranie tkanki martwiczej, wysuszenie rany lub nadmierny wysięk w ranie, niedostateczne ukrwienie obszaru rany, rozległość rany, uszkodzenie rany np. przez nieodpowiednie antyseptyki, zły stan organizmu, np. niedożywienie, stres, osłabiona odporność, niedobory witamin, niedokrwienie, zakażenia ogólnoustrojowe, przewlekłe choroby współwystępujące, np. cukrzyca, nowotwory, niektóre przyjmowane leki, np. chemioterapia, sterydy, leki obniżające krzepliwość krwi [1-5].

Postępowanie z raną

Prawidłowo zaopatrzona rana goi się szybciej, a ewentualnie powstająca blizna jest mniej widoczna. Dlatego tak ważne jest aby z każdą raną postępować według następującego schematu:

  1. Oczyszczenie rany – w tym celu należy przepłukać miejsce zranienia wodą lub solą fizjologiczną.
  2. Dezynfekcja – zabicie drobnoustrojów, które dostały się do rany to podstawa prawidłowego gojenia, najlepiej w tym celu użyć specjalnych płynów odkażających. Nie zaleca się przemywania ran środkami zawierającymi alkohol oraz jodynę, gdyż ich dodatek może działać drażniąco i powodować powiększenie się rany. Ponadto może to wysuszyć powierzchnię rany, co opóźnia proces gojenia.
  3. Założenie opatrunku – w przypadku drobnych ran wystarczy plaster lub jałowy opatrunek. W przypadku ran z wysiękiem, np. owrzodzeń najlepiej nałożyć opatrunki chłonne, na rany suche – opatrunki hydrożelowe, z kolei na rany zakażone – opatrunki ze srebrem. Zbyt częsta zmiana opatrunku utrudnia gojenie się ran. W przypadku ran z dużym wysiękiem opatrunki powinny być zmieniane co 2-3 dni, w przypadku ran przewlekłych nawet raz na tydzień. Częsta zmiana opatrunków działa drażniąco na nowe, delikatne tkanki i niszczy procesy naprawcze. Nie wolno zdrapywać tworzącego się strupa, ponieważ stanowi on naturalny, biologiczny opatrunek, który zapewnia odpowiednie warunki do gojenia i chroni ranę przed czynnikami zewnętrznymi [1-5].

Jak przyspieszyć regenerację skóry?


1. Preparaty stosowane miejscowo

Klasyczny plaster może być zastąpiony przez hydrokoloidy. Stwarzają one optymalne warunki do gojenia się rany: zapewniają odpowiednią wilgotność w przypadku ran suchych, pochłaniają nadmierny wysięk w przypadku ran mokrych oraz chronią rany przed czynnikami zewnętrznymi. Dzięki tym właściwościom opatrunki hydrokoloidowe przyspieszają odbudowę tkanki i zmniejszają ryzyko powstawania blizn. Tego rodzaju opatrunki mogą być stosowane na rany powierzchniowe, takie jak drobne otarcia, skaleczenia oraz na rany głębokie, np. na odleżyny czy owrzodzenia. Nie znajdują one zastosowania w przypadku ran nadkażonych i ropiejących.
W przypadku ran poważniejszych należy przede wszystkim zadbać o odpowiedni dostęp tlenu i substancji odżywczych do komórek w obrębie zranienia. Należy dbać także o odpowiednie nawilżenie środowiska rany. W tym celu można stosować przeróżne kremy nawilżające, np. z allantoiną, z witaminami. Na trudno gojące się rany można nakładać preparaty, które przyspieszają oczyszczanie [1-5].

2. Dieta i preparaty witaminowe

W przypadku większych ran, np. ran operacyjnych ważne jest uzupełnienie w organizmie ilości witaminy C. Witamina ta uczestniczy w powstawaniu kolagenu, który stanowi swego rodzaju rusztowanie dla komórek. Bez witaminy C tworzenie nowej tkanki łącznej między komórkami jest utrudnione, a brak kolagenu pozbawia skórę sprężystości i elastyczności. Witaminę C można dostarczyć z dietą lub suplementować w postaci specjalnych preparatów.
Ponadto przed operacjami warto wzbogacić dietę o kwasy omega-3, olej lniany, witaminę A i E oraz witaminę B5 [1-5].


3. Metody niekonwencjonalne

Przykładowo wykorzystuje się pijawki lub larwy muchy plujki by te oczyściły ranę z drobnoustrojów i martwych komórek [1-5].

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:
1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.
4. Guidelines for the best care of chronic wounds, 2006, Wound Rep Reg 14:645-711.
5. Eming SA, Smola H, Krieg T. 2002. Treatment of chronic wounds: state of the art and future concepts. Cell Tissues Organs172: 105-117.

Data publikacji: 01.01.1970

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•