Rany chirurgiczne

Rany chirurgiczne powstają w wyniku cięcia, które powoduje możliwie najmniejsze uszkodzenie tkanek. Cięcia te są wykonywane z precyzją w warunkach sali operacyjnej lub gabinetu zabiegowego, co minimalizuje ryzyko zakażenia, oraz przy użyciu najlepszych narzędzi i sprzętu hamującego krwawienie [1].

 

Rany chirurgiczne

Rany chirurgiczne, czyli rany o małym ryzyku zakażenia, możemy podzielić na:

  • rany czyste: rany operacyjne w obrębie skóry odkażonej, np. rany powstałe podczas operacji przepukliny, żylaków kończyn dolnych;
  • rany czyste skażone: rany operacyjne, podczas powstawania których doszło do otwarcia przewodu pokarmowego, dróg oddechowych, układu moczowo-płciowego, np. rany powstałe podczas planowego usunięcia pęcherzyka żółciowego.
  • rany skażone: rany operacyjne z masywnym skażeniem drobnoustrojami z organizmu chorego nieprzygotowanego do operacji, czyli większość operacji doraźnych, drenaż ropnia [1-3].
    Zwykle brzegi rany chirurgicznej są blisko siebie, sklejają się i, jeżeli nie dochodzi do powstania powikłań, w wyniku ich gojenia powstaje cienka blizna. Jest to najszybszy sposób gojenia rany. Rany rozległe, z dużym ubytkiem tkanki, goją się trudniej i znacznie wolniej, a powstające blizny są większe i bardziej widoczne [1-2].

Postępowanie z raną chirurgiczną w domu

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala.
Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować za pomocą specjalnie przeznaczonych do tego produktów, najlepiej w aerozolu, a następnie nakładać na nią suchy, chłonny i przepuszczający powietrze opatrunek. Jego zadaniem jest wchłanianie ewentualnych krwawień oraz ochrona rany przed zakażeniami wtórnymi i podrażnieniami mechanicznymi. Jeżeli nie dojdzie do zakażenia rany to zamknięte szwem rany chirurgiczne goją się szybko. Zwykle po około 2 tygodniach z rany chirurgicznej można usuwać szwy, przy czym czas ten może być nieco dłuższy lub krótszy w zależności od rodzaju szwów, wielkości oraz umiejscowienia rany. Przemywanie rany chirurgicznej wodą utlenioną, spirytusem czy jodyną jest absolutnie przeciwwskazane. Preparaty tego typu działają słabo odkażająco i mogą działać drażniąco na zdrową skórę. Opatrunek na ogół należy zmieniać dwa razy dziennie, przy czym w tym aspekcie należy przede wszystkim trzymać się zaleceń lekarskich [1-3].

W celu przyspieszenia gojenia ran chirurgicznych można stosować także żele hydrokoloidowe. Szczególnie korzystnie działają te zawierające kwasowy karbomer stabilizowany karnozyną, który jest podstawowym peptydem występującym naturalnie w skórze. W przypadku ran suchych takich jak większość ran chirurgicznych, żel ten hamuje parowanie i zmniejsza utratę płynu przez naskórek. Natomiast w przypadku ran wilgotnych - pochłania nadmiar płynu oraz schładza i zmiękcza miejsce kontaktu z plastrem i/lub bandażem.

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
Specjalista dermatologii i wenerologii

Na rany chirurgiczne można nakładać także opatrunki chroniące przed zakażeniem, które mogą także wspierać proces gojenia. W tym celu opatrunek musi zapewnić odpowiednią wilgotność i elastyczność oraz nie może wysychać ani się kleić. Konsekwencją wysychania jest tworzenie się strupa, co wpływa opóźniająco na proces gojenia. Jeżeli natomiast opatrunek się klei to przy jego zmianie zostają wyrwane nowo powstałe komórki nabłonka, co także opóźnia proces gojenia [1-3].

Główna wątpliwość pacjentów dotyczy możliwości moczenia rany. W większości przypadków prysznic działa na ranę pozytywnie, przy czym woda nie powinna być za gorąca (najlepiej aby była letnia) oraz czas mycia nie powinien być długi. Podczas prysznica skóra zostaje oczyszczona z codziennego brudu i bakterii i jest tym samym przygotowana do zastosowania preparatu dezynfekującego. Leżenie w wannie nie jest zalecane [1-3].

Powikłane gojenie się rany pooperacyjnej czyli zakażenie miejsca operowanego to najczęstsze powikłanie występujące w chirurgii. Dochodzi do niego czasem, pomimo zachowania zasad aseptyki, czyli pomimo odkażania powierzchni rany. W przypadku wystąpienia takiego powikłania, w pierwszej kolejności powinno być ono zgłoszone lekarzowi wykonującemu operację. Do powikłanego gojenia można zaliczyć też rozejście się wcześniej zszytej rany. W zależności od wielkości można pozwolić, by taki ubytek wygoił się samoistnie przez tzw. ziarninowanie albo założyć wtórne szwy po uprzednim opracowaniu, odświeżeniu rany. Szczególnie często do zaburzeń w gojeniu dochodzi u pacjentów leczonych na cukrzycę, z obniżoną odpornością oraz z zaburzeniami krążenia. Dlatego już przed operacją powinno się poinformować lekarza o współwystępujących schorzeniach [1-3].

Kiedy należy skontaktować się z lekarzem

Z lekarzem należy skontaktować się zawsze gdy w przebiegu gojenia się rany chirurgicznej wystąpi: wysoka gorączka, wysięk ropny, krwisty lub surowiczy, silny ból, obrzęk i zaczerwienienie wokół rany. Objawy te mogą oznaczać, że doszło do zainfekowania rany i konieczne będzie włączenie antybiotyku. Jeżeli występuje wysięk, szczególnie ropny, powinno się wykonać posiew wydzieliny z opracowaniem antybiogramu aby wiedzieć, która bakteria jest przyczyną zakażenia rany i który antybiotyk zadziała na nią najsilniej [1-3].

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:

  1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
  2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
  3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

HELP/052/02-2019

Data publikacji: 12.03.2019

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

 
•