Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana

Rana to przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych, czyli skóry lub błony śluzowej oraz głębiej położonych tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzającego, którym może być uraz mechaniczny, uraz termiczny (oparzenia, odmrożenia), uraz chemiczny (np. chemią domową) oraz energia promienista (np. promieniami rentgenowskimi). W zależności od sposobu działania czynnika uszkadzającego i mechanizmu jego działania wyróżniamy klasyczne typy ran: kłute, cięte, postrzałowe, tłuczone, szarpane i kąsane. Uszkodzenie głębiej leżących tkanek takich jak mięśnie, naczynia krwionośne, nerwy, ścięgna, kości czy stawy, ma bardzo istotne znaczenie dla procesu gojenia rany [1].

 

Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni ciała. Dochodzi wówczas do nadmiernego rozciągnięcia, a następnie rozerwania tkanek ciała. Rana szarpana ma nieregularny kształt. Jej brzegi są poszarpane, nierówne, lekko podwinięte i rozciągnięte. Rany te obficie krwawią. Przedmioty, które powodują ich powstanie np. gwoździe lub haki często są zanieczyszczone rdzą, smarem lub błotem, co niewątpliwie sprzyja zakażeniom. Ponadto zakażeniom sprzyja obecność zniszczonych i obumarłych tkanek, które nierzadko obserwuje się w głębi i w dnie rany szarpanej. Rany te goją się zwykle źle gdyż ubytek tkanki utrudnia złączenie się brzegów rany i pozostawiają bliznę [1-3].

Główne cechy ran szarpanych:

  • nieregularne brzegi rany
  • uszkodzenie tkanek wokół rany
  • obfite krwawienie

Pierwsza pomoc w przypadku powstania ran szarpanych

Rany szarpane w sposób szczególny należy chronić przed zakażeniem, dlatego nie należy ich dotykać bez rękawiczek ochronnych. Na ranę należy założyć jałowy opatrunek, ale wcześniej rozważyć rozcięcie lub zdjęcie odzieży by uwidocznić całą ranę. Powinno się pozostawić ranę w takim stanie w jakim została przez nas zastana. Nie wolno usuwać widocznych ciał obcych z rany, ponieważ często pełnią one rolę tamponu i zapobiegają krwotokowi. Podczas zakładania opatrunku osoba poszkodowana powinna siedzieć lub leżeć, gdyż nierzadko zdarzają się omdlenia lub nudności. Nie wolno przy udzielaniu pierwszej pomocy posiłkować się tzw. domowymi środkami. Na ranę szarpaną nie wolno zakładać opatrunków z waty lub ligniny, ponieważ przyklejają się one do poszarpanych brzegów rany i mogą utrudniać oczyszczenie rany i proces jej gojenia. Nie należy zakładać także na okolicę rany opasek uciskowych. W przypadku gdy rany są rozległe tym bardziej nie należy przemywać ran wodą, a jedynie założyć jałowy opatrunek i niezwłocznie przewieźć pacjenta do lekarza. Takie rany zwykle wymagają założenia szwów. Ponadto wskazane jest podanie surowicy przeciw tężcowi [1-3].

Zakładanie opatrunku na ranę szarpaną

Opatrunek, który zakładamy na ranę szarpaną ma spełniać dwa zadania:

  • zabezpieczyć ranę przed zakażeniem,
  • zatamować krwawienie.

Opatrunek składa się z obłożenia i zamocowania. Powinien być jałowy. Sposób jego założenia jest uzależniony od wielu czynników, m.in. od rodzaju rany, rozległości uszkodzenia, miejsca uszkodzenia oraz od stanu poszkodowanego. Generalnie należy obłożyć ranę szarpaną jałową gazą z szerokim kompresem z gazy. Gdy krwawienie jest obfite należy zastosować dodatkowo element dociskający np. zawinięty bandaż i dopiero całość zabandażować. Gdy bandaż zaczynać przeciekać należy dołożyć następna warstwę opatrunku. Nie wolno natomiast zdejmować poprzednich warstw materiałów opatrunkowych. W przypadku ran szarpanych wskazana jest konsultacja lekarska.

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:

  1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
  2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
  3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

HELP/041/11-2018

Data publikacji: 12.03.2019

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•