Metody leczenia ran

Co to jest rana

Rana to, zgodnie z definicją, przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Tego typu czynnikiem jest zazwyczaj uraz mechaniczny, ale może nim być także uraz termiczny (np. oparzenie, odmrożenie), uraz chemiczny (np. domowymi środkami chemicznymi) lub energia promienista (np. oparzenie słoneczne) [1-3].

W zależności od sposobu działania siły urazowej oraz mechanizmu jej działania wyróżniamy szereg typów ran, np. rany cięte, kłute, postrzałowe, tłuczone, szarpane czy też kąsane. Nierzadko uszkodzeniom naskórka i skóry towarzyszy uszkodzenie głębiej położonych tkanek jak np. mięśni, nerwów, naczyń krwionośnych, ścięgien, kości czy stawów, co niewątpliwie istotnie wpływa na proces gojenia rany. Drobne rany goją się całkowicie i nie pozostawiają blizn, z kolei rany głębokie goją się z pozostawieniem blizny [1-2].

 

Metody leczenia ran

Postepowanie z ranami

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, stopnia jej zabrudzenia oraz obecności ciał obcych. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem powinno być oczyszczenie powierzchni rany. W tym celu zaleca się płukanie jej powierzchni wodą lub solą fizjologiczną, a następnie powierzchnię rany należy zdezynfekować za pomocą preparatu bakteriobójczego. Kolejny etap w postępowaniu z raną to nałożenie opatrunku. W zależności od stanu rany opatruje się ją metodą suchą lub wilgotną. Opatrunki tradycyjne, jak kompresy z materiałów naturalnych takich jak bawełna, włóknina celulozowa używane są najczęściej w metodzie suchej jako środki w pierwszej pomocy oraz jako opatrunki pooperacyjne. Z kolei podczas leczenia ran metodą wilgotną używa się niejednokrotnie opatrunków złożonych z wielu różniących się funkcją, przepuszczających powietrze i parę wodną warstw oraz opatrunków półprzepuszczalnych. Zarówno w metodzie suchej, jak i wilgotnej stosuje się opatrunki tradycyjne, jak i nowoczesne [1-3].

Leczenie ran metodą tradycyjną/suchą

Opatrunki tradycyjne, czyli suche wykorzystywane są obecnie w następujących wskazaniach:

  • opatrywanie ran w ramach pierwszej pomocy,
  • opatrywanie ran zamkniętych szwem, w celu wchłaniania krwawień sączących się oraz ochrony przed wtórnymi zakażeniami i podrażnieniami mechanicznymi,
  • tymczasowe opatrywanie ran oparzeniowych oraz leczenie ubytków tkanek miękkich przy użyciu skóry zastępczej z materiałów syntetycznych.

Podczas leczenia ran metodą suchą, oprócz klasycznych kompresów wymienionych powyżej, stosuje się łączone kompresy chłonne. Ich podstawową zaletę stanowi fakt, że ich poszczególne warstwy wykonane są z różnych materiałów, dzięki czemu opatrunki te cechują się dobrą chłonnością. Wysięk jest nie tylko rozprowadzany powierzchniowo, lecz także odsysany z rany i utrzymywany w głębi struktury chłonnej. Kompresy przepuszczają powietrze i parę wodną, są miękkie i można je fałdować, dzięki czemu skutecznie chronią ranę przed urazami mechanicznymi. Nowoczesne opatrunki suche mogą posiadać również warstwy z zawartością substancji antybakteryjnych unieczynniającej bakterie w odessanej z rany wydzielinie. W razie powtórnego kontaktu rany z wydzieliną zapobiega to wtórnemu jej zakażeniu [1-3].

Leczenie ran przy pomocy opatrunków specjalistycznych/metodą wilgotną

Przy wszystkich ranach, w których konieczna jest budowa tkanek wypełniających ubytek, stosuje się obecnie leczenie ran za pomocą opatrunków specjalistycznych. Leczenie takie pozytywnie wpływa na wszystkie fazy gojenia. Ponadto pacjenci często mówią o pozytywnym zjawisku - uśmierzaniu bólu dzięki leczeniu ran metodą wilgotną. Nowoczesne opatrunki wilgotne zwykle nie przyklejają się do rany, dlatego można je zmieniać w sposób bezbolesny, nie powodując przy tym urazów i odrywania się nowych komórek [1-3].

Kiedy wskazana jest konsultacja lekarska

W przypadku ran rozległych powinno się jak najszybciej zahamować krwawienie oraz szybko wezwać pomoc. Jeżeli osoba poszkodowana utraci ponad 10% krążącej krwi może wystąpić spadek ciśnienia krwi, duszność, ogólne osłabienie, senność, bladość i zwiększona wilgotność skóry. Gdy krwotok nie zostanie w porę zatamowany, może dojść także do utraty przytomności. Dlatego w przypadku krwotoku należy szybko założyć na ranę opatrunek uciskający miejsce zranienia. Przy bardzo nasilonym krwotoku należy założyć opaskę uciskową powyżej rany i natychmiast przewieźć chorego do szpitala. Podczas transportu zranione kończyny powinny być uniesione, ułożone wysoko.

Jeżeli rana jest zanieczyszczona żwirem lub piaskiem należy sprawdzić kiedy poszkodowany był szczepiony na tężec. Jeżeli miało to miejsce ponad 10 lat temu konieczna jest wizyta u lekarza w celu szczepienia i podania anatoksyny przeciwtężcowej.

Z uwagi na ryzyko wścieklizny każda rana kąsana powinna być skonsultowana z lekarzem. W przypadku ran zatrutych powstałych przez ukąszenie żmii konieczne jest szybkie wstrzyknięcie surowicy przeciwko jadowi żmii. Rany szarpane powinno się pozostawić w takim stanie w jakim została przez nas zastana. Nie wolno usuwać widocznych ciał obcych z rany szarpanej, ponieważ często pełnią one rolę tamponu i zapobiegają krwotokowi [1-3].

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:

  1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
  2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
  3. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

HELP/075/05-2019

Data publikacji: 30.05.2019

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie
Rany
Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•