Jak wspomóc leczenie odleżyn?

Jak wspomóc leczenie odleżyn?

Co to jest odleżyna

Odleżyna to ognisko martwicy skóry, obejmujące często tkankę podskórną a czasami mięśnie i kości, powstające w wyniku długotrwałego ucisku i niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać także w obrębie błony śluzowej i zwykle są wtórnie zakażone. Powstają najczęściej w miejscach, w których części kostne stykają się długotrwale z podłożem, czyli najczęściej na pośladkach, w okolicy kości krzyżowej, w okolicy łopatki, łokcia, na piętach lub kostkach. Problem odleżyn najczęściej dotyczy osób w podeszłym wieku i osób obłożnie chorych, które mają problemy z poruszaniem się lub są nieprzytomne. Wśród czynników, które przyspieszają powstanie odleżyn wymienia się: otyłość, cukrzycę, niedokrwistość, niedożywienie, choroby naczyń krwionośnych oraz nietrzymanie moczu i kału [1-2].

Odleżyny, z uwagi na obraz kliniczny, zostały podzielone na stopnie i sklasyfikowane w skali Torrance’a:

  • odleżyny I stopnia - blednące pod wpływem lekkiego ucisku zaczerwienienie;
  • odleżyny II stopnia - – sączące zmiany skórne takie jak nadżerki, pęcherze, którym może towarzyszyć miejscowy obrzęk, zaburzenia mikrokrążenia, zmienna temperatura skóry;
  • odleżyny III stopnia - uszkodzenie pełnej grubości skóry aż do tkanki podskórnej, dno rany zawiera żółte masy rozpadających się tkanek lub czerwoną ziarninę, brzegi rany dobrze odgraniczone; w okolicy zmiany występuje zaczerwienienie i obrzęk;
  • odleżyny IV stopnia - uszkodzenie obejmujące tkankę podskórną; dno rany zawiera martwicze masy koloru czarnego; brzeg rany jest zwykle dobrze odgraniczony, ale martwica może również obejmować otaczające tkanki;
  • odleżyny V stopnia - głębsza martwica obejmująca głębsze tkanki m.in. powięzie, mięśnie, mogąca zajmować również stawy i kości; dno rany zawiera martwicze masy tkanek koloru czarnego [1-3].

 

Jak zapobiegać powstawaniu odleżyn

W profilaktyce powstawania odleżyn podstawową rolę odgrywa zmiana pozycji ciała co 2-4 godziny. Osoba leżąca powinna być wielokrotnie w ciągu doby przekładana z boku na drugi bok, układana na wznak oraz na brzuchu Poza tym należy bacznie obserwować wszelkie zaczerwienienia, rany, pęcherze wypełnione osoczem, które pojawiają się na skórze chorego. Odleżyny to schorzenie, które nieleczone będzie postępować i z czasem może doprowadzać do nieodwracalnych zmian, czyli do uszkodzenia ścięgien, mięśni, stawów oraz kości. Tak więc zdecydowanie lepiej zadbać o odpowiednia profilaktykę, niż leczyć [1-4].

Rola diety i higieny

Bardzo istotne znaczenie w profilaktyce odleżyn ma odpowiednia dieta, która powinna dążyć do normalizacji masy ciała. Pacjent leżący potrzebuje 30-35 kcal na 1 kg masy ciała. Dieta powinna być lekkostrawna i wysokobiałkowa, gdyż białko wpływa pozytywnie na proces gojenia ran - zaleca się spożycie 1,5 g białka na 1 kg masy ciała chorego. Posiłki powinny być rozłożone regularnie, powinny być małe ale częste (zaleca się spożywanie 4-5 mniejszych posiłków). Dieta powinna być bogata w witaminy (szczególnie witaminę A, C, E) oraz minerały (cynk, krzem). Jeżeli w badaniach stwierdzono u chorego jakieś niedobory należy wprowadzić odpowiednią suplementację. W diecie osoby leżącej należy także zadbać o duże spożycie płynów i błonnika, aby zapobiegać zaparciom i regulować pracę jelit. Wystrzegać się należy z kolei pokarmów ciężkostrawnych, wzdymających i tłustych, szczególnie bogatych w tłuszcze zwierzęce.

Do mycia leżących chorych nie należy używać perfumowanych mydeł, które mogą podrażniać skórę a stosować jedynie łagodne, delikatne preparaty o pH 5,5. Skóra chorego po umyciu powinna zostać delikatnie i starannie osuszona oraz zabezpieczona środkami nawilżającymi i natłuszczającymi. Aby poprawić krążenie chorego warto masować i poklepywać ciało chorego. Należy unikać także długotrwałego kontaktu skóry z mokrą bielizną. Pościel powinna być delikatna i miękka, najlepiej pozbawiona szwów i często zmieniana (minimum raz na tydzień). Ponadto należy zapewnić odpowiednie wietrzenie pomieszczenia, w którym przebywa osoba leżąca. Można także stosować środki zabezpieczające przed uciskiem takie jak: poduszki pod pośladki, gumowe kółko, nadmuchiwane opaski. Na rynku dostępne są także materace przeciwodleżynowe z gęsto rozmieszczonymi wypustkami lub zmiennociśnieniowego z możliwością regulacji ciśnienia w komorach powietrznych [1-4].

Postępowanie z odleżynami w warunkach domowych

Jeżeli dojdzie do powstania odleżyn, to należy z nimi postępować jak z raną. Należy szczególną wagę przywiązywać do sterylności opatrunków. Odleżyny należy dezynfekować za pomocą specjalnych środków odkażających a także stosować maści i kremy z dodatkiem antybiotyków i środków odkażających. Tkanki martwicze powinny być usuwane chirurgicznie. Bardzo ważna jest troskliwa pielęgnacja i zapobieganie powstawaniu kolejnym odleżynom, gdyż rokowanie przy odleżynach zawsze jest poważne. Bardzo głębokie odleżyny, sięgające do kości, niezwykle trudno wyleczyć.

Domowe sposoby wspomagające leczenie odleżyn znajdują zastosowanie wyłącznie w przypadku lżejszych stadiów choroby a i tak wymagają zgody lekarza. Najczęściej do leczenia odleżyn wykorzystuje się odpowiednie opatrunki. Aktualnie zaleca się by odleżyny leczyć w środowisku wilgotnym, gdyż takie warunki znacznie skracają czas gojenia. Dostępne na rynku są między innymi opatrunki antybakteryjne, poliuretanowe, hydrokoloidowe oraz hydrożelowe [1-4].

Bardzo skutecznymi produktami w leczeniu wczesnych odleżyn są żele hydrokoloidowe przyspieszające gojenie ran. Preparaty te dostępne są w formie sprayu co pozwala na jego bezdotykowe nakładanie. Ich skuteczność związana jest z wielokierunkowym działaniem, gdyż preparaty te nie tylko przyspieszają gojenie ale także pomagają uniknąć infekcji i działają przeciwbólowo. Ponadto zapewniają bezbolesną zmianę opatrunku.

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

 


Piśmiennictwo:
1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
2. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
3. Wojciech Noszczyk. Chirurgia repetytorium. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2009.
4. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

HELP/108/01-2020

 

Data publikacji: 19.02.2020

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

O gojeniu ran na mokro
Rany
O gojeniu ran na mokro

Przez dziesiątki lat medycyna zalecała dla szybszego leczenia ran zakładanie opatrunków wysuszających, które wchłaniały wydostająca się z ran treść, najpierw krwistą, potem surowiczą. Opatrunki tak...

Plaster w żelu na gojenie ran
Pęknięcia skóry
Plaster w żelu na gojenie ran

Doskonałym i bardzo nowoczesnym rozwiązaniem do zaopatrywania ran są plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skóry.

...
Gojenie ran przewlekłych
Rany
Gojenie ran przewlekłych

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekł...

Opatrunki w warunkach domowych
Pęknięcia skóry
Opatrunki w warunkach domowych

Doskonałe i bardzo nowoczesne rozwiązanie do samodzielnego zaopatrywania ran stanowią plastry w żelu. Opatrunki te nie tylko chronią ranę przed zabrudzeniem, ale także przyspieszają regenerację skó...

Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej
Rany
Wspomaganie leczenia stopy cukrzycowej

Stopa cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy, mogące występować u chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, które w krótkim czasie może doprowadzić do ciężkiego inwalidztwa. Wedłu...

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

Leczenie pęknięć skóry
Pęknięcia skóry
Leczenie pęknięć skóry

Biorąc pod uwagę fakt, że pęknięcia skóry to właściwie drobne rany to aby przyspieszyć ich gojenie można wykorzystać preparaty stosowane z powodzeniem w leczeniu drobnych ran. W celu zapobiegania w...

Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?
Pęknięcia skóry
Pękanie skóry dłoni i stóp - jak sobie radzić?

Pękająca skóra na dłoniach pojawia się najczęściej na opuszkach palców, zgięciach palców, na skórze pomiędzy palcami, wokół paznokci, a także na wybranych fragmentach skóry dłoni lub na całych dłon...

 
•