Fototyp skóry – co to jest i jak sprawdzić?

Przedstawione poniżej treści nie mają charakteru promocyjnego. Ich wyłącznym celem jest edukacja i podniesienie poziomu wiedzy odbiorcy na temat zdrowia. Należy jednak pamiętać, że żadna z informacji nie może zastąpić porady lekarskiej lub konsultacji z farmaceutą.

Fototyp skóry stanowi podział na poszczególne typy skórne w odniesieniu do reakcji skóry, wystąpienia oparzeń, wynikające z ekspozycji na słońce oraz w zależności od barwy skóry, włosów i oczu danej osoby. Jak ustalić swój fototyp skóry?

Fototyp skóry – co to jest i jak sprawdzić?

Fototyp skóry stanowi podział na poszczególne typy skórne w odniesieniu do reakcji skóry, wystąpienia oparzeń, wynikające z ekspozycji na słońce oraz w zależności od barwy skóry, włosów i oczu danej osoby. Jak ustalić swój fototyp skóry?

Co to jest fototyp skóry?

Fototyp skóry to rodzaj podziału koloru skóry w odniesieniu do takich danych jak karnacja skóry (a ściślej – ilość melaniny zawartej w skórze), naturalna barwa oczu i włosów, ale również łatwość opalania i skłonność do oparzeń słonecznych.

Określenie fototypu skóry jest pomocne w ustaleniu kto i jak długo może poddawać się kąpielom słonecznym, korzystać z solarium (o ile jest to dla niego wskazane) oraz jakiego rodzaju ochrony ciała powinien używać (w tym przypadku chodzi o dobranie właściwego kosmetyku z filtrem przeciwsłonecznym na odpowiednim poziomie). Określenie przynależności do konkretnej grupy pozwala także na dopasowanie odpowiednich dawek promieniowania chorym na schorzenia skórne.

W 1975 roku lekarz dermatolog Thomas B. Fitzpatrick utworzył taką klasyfikację, którą stosuje się do dzisiaj. Fototyp skóry wg Fitzpatricka ocenia reakcję skóry na promienie ultrafioletowe i schematyzuje je przydzielając danej osobie konkretny fototyp.

Dermatolog wydzielił sześć fototypów skórnych. Cztery odnoszą się do przedstawicieli rasy białej i są to:

  • I – celtycki,
  • II – północnoeuropejski,
  • III – środkowoeuropejski,
  • IV – południowoeuropejski.

Pozostałe dwa dotyczą rasy czarnej i żółtej:

  • V – azjatycki i północnoafrykański,
  • VI - afrykański.

Jak twierdzi mgr Aneta Nawrot w artykule „Fototypy skóry” [Portal Kosmetologa] w Polsce dominują trzy pierwsze fototypy skóry. Zaznacza jednak, że niektórzy mieszczą się pomiędzy typem I a II lub II a III.

Jak sprawdzić fototyp skóry?

Fototypy skóry zostały szczegółowo opisane przez przytoczonego wyżej dr Fitzpatricka, zatem na podstawie jego klasyfikacji można łatwo dopasować się do konkretnego typu, o czym będzie mowa poniżej.

Dla większego bezpieczeństwa, by uniknąć ewentualnej pomyłki, warto przeprowadzić taką analizę w gabinecie dermatologicznym albo u wyspecjalizowanego w tym kierunku kosmetologa.

Można także samodzielnie określić własny fototyp skóry na podstawie testu zawierającego pięć pytań z czterema możliwymi odpowiedziami. Przewaga odpowiedzi typu A, B, C lub D decyduje o konkretnym fototypie skórnym. Ten test opiera się na schemacie opracowanym przez dr Fitzpatricka. Oto pytania:

  • Jaki jest naturalny kolor włosów?
    (A – bardzo jasne lub rude; B – blond lub jasnobrązowe; C – ciemny blond, brązowe do kasztanowych; D – ciemnobrązowe do czarnych).
  • Jaki jest kolor oczu?
    (A – jasnoniebieskie; B – ciemniejsze niebieskie, zielone lub szare; C – brązowe, zielono-brązowe; D – brązowe do brązowo-czarnych).
  • Jaka jest skóra przed opalaniem?
    (A – bardzo jasna; B – jasna, lekko zaróżowiona; C – średnio jasna, beżowa, D – jasnobrązowa, o odcieniu oliwkowym).
  • Czy na ciele występują piegi?
    (A – tak, dużo, na całym ciele; B – dużo; C – w niektórych miejscach; D – prawie wcale).
  • Jak zachowuje się skóra po kontakcie ze słońcem?
    (A – od razu staje się czerwona, nigdy się nie opala; B – często ulega „spaleniu”, brązowieje tylko w niektórych częściach ciała; C – łatwo się opala, raczej w całości brązowieje, a oparzenia zdarzają się rzadko i nie są ciężkie; D – szybko staje się głęboko brązowa).


Większość odpowiedzi „A” oznacza przynależność do fototypu I, jeśli najwięcej zakreśleń dotyczy „B” – oznacza to fototyp II, przewaga odpowiedzi „C” to fototyp III, a „D” – IV.

Fototyp skóry wg Fitzpatricka

Szeroko dostępna skala Fitzpatrick’a określa podział na sześć typów skórnych. Dzięki niej można szybko ustalić własny fototyp skóry. Wg Fitzpatrick’a typy skórne dzielą się na:

  • I – fototyp celtycki – charakteryzuje się bardzo jasną karnacją, często z obecnością piegów, włosami w kolorze jasnego blondu lub rudym, jasnymi oczami, zwykle niebieskimi. Osoby należące do tego fototypu nigdy się nie opalają, a ich skóra ulega poparzeniom;
  • II – fototyp północnoeuropejski – wyróżnia się jasną, wrażliwą skórą, włosami o barwie jasnej ciemnego blondu lub rudych, niebieskimi, zielonymi lub piwnymi oczami. Skóra tych osób opala się bardzo wolno i wyłącznie w niektórych partiach ciała, a poza tym zazwyczaj ulega poparzeniom;
  • III – fototyp środkowoeuropejski – to cera jasna lub oliwkowa, włosy mają kolor ciemnego blondu albo brązu, oczy są ciemnoniebieskie, szare lub brązowe, brak piegów. Przedstawiciele tego fototypu opalają się łatwo, czasami ich skóra ulega oparzeniom;
  • IV – fototyp południowoeuropejski nazywany też śródziemnomorskim – odznacza się oliwkową lub lekko brązową skórą, ciemnymi włosami i oczami. Takie osoby z łatwością uzyskują ciemną opaleniznę, ich skóra rzadko ulega oparzeniom;
  • V fototyp azjatycki, północnoafrykański – tutaj cera jest brązowa, oczy i włosy też mają ciemny kolor. Skóra takich ludzi bardzo rzadko ulega poparzeniom, jest ona naturalnie ciemna;
  • VI – fototyp afrykański – gdzie skóra jest czarna, a włosy i oczy – ciemne. Ciemny kolor skóry nie jest zależny od wystawienia jej na działanie promieni słonecznych, nie ulega poparzeniom.

Fototyp skóry a oparzenia słoneczne

Ryzyko oparzeń słonecznych jest tym większe im niższa w klasyfikacji jest ocena fototypu skóry. Jasna karnacja sprzyja poparzeniom wywołanym ekspozycją na słońce.

Jak pisze dr Przemysław Styczeń w artykule „Słońce – przyjaciel czy wróg?” zamieszczonym w magazynie „Uroda, medycyna” osoby posiadające pierwszy fototyp skóry w ogóle nie powinny się opalać i zawsze zabezpieczać swoje ciało przed ekspozycją na promienie słoneczne.

Wychodząc z domu należy zatem stosować kremy z wysokimi filtrami, na poziomie 50+, dokładnie okrywać ciało i głowę, a także nosić okulary z filtrami UVA i UVB.

Typy północno- i środkowoeuropejski powinny natomiast używać ochrony w postaci balsamów z filtrami UVA i UVB o wysokości 30+, przy czym osoby, których karnacja skóry jest jaśniejsza, powinny pojawiać się na słońcu wyłącznie na krótki czas.

Natomiast ciemna karnacja sprzyja opaleniźnie. Nie oznacza to jednak, że osoby o fototypach śródziemnomorskim, azjatyckim, północnoafrykańskim i afrykańskim nie muszą stosować kremów z filtrami przeciwsłonecznymi. Przeciwnie – ochrona zawsze powinna mieć miejsce. W przypadku tych osób wystarczą środki ochronne na poziomie SPF 15+.

Niezależnie od fototypu skóry w każdym przypadku należy zachować ostrożność przy korzystaniu z kąpieli słonecznych. Należy unikać ekspozycji na słońce w godzinach 10:00-16:00. Smarowanie preparatami ochronnymi należy wykonać około 15-20 minut przed opalaniem.

Autor: Olga Tomaszewska
Konsultacja merytoryczna: lekarz Katarzyna Kulig

Bibliografia:

  1. http://drstyczen.pl/upload/drstyczen/promieniowanie_sloneczne_uv_uroda_i_medycyna.pdf [data dostępu: 25.03.2021r.].
  2. https://kosmetologa.pl/anatomia/fototypy-skory.html, Portal Kosmetologa z dnia 17.07.2020 r. z aktualizacją z 05.11.2020 r., [data dostępu: 25.03.2021r.].
  3. Fitzpatrick Thomas B., The validity and practicality of sun-reactive skin types I through VI, „Archives of Dermatology”, 124 (4), 1988, s. 869-871.
  4. Ciupińska M., Eris I., Frydrych A., Kosmetologia Pielęgnacyjna i Lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011, Warszawa, ISBN 9788320043440.

HELP/156/02-2021

 

Data publikacji: 26.11.2021

Oparzenia

Kompendium wiedzy nt. oparzeń

Najlepsze sposoby na oparzenia u dzieci
Oparzenia
Najlepsze sposoby na oparzenia u dzieci

Oparzenia należą do najczęstszych ale też najbardziej nieprzyjemnych wypadków domowych z udziałem dzieci. Skutki oparzeń u dzieci są znacznie bardziej dotkliwe niż u osoby dorosłej co wynika...

Jak szybko poradzić sobie z oparzeniem słonecznym podczas urlopu?
Oparzenia
Jak szybko poradzić sobie z oparzeniem słonecznym podczas urlopu?

Z łagodnymi oparzeniami swobodnie możemy poradzić sobie samodzielnie, bez konieczności konsultacji lekarskiej. Miejsce oparzenia w pierwszej kolejności należy przemyć letnią wodą i nałożyć chłodny ...

Jak nie zepsuć sobie wakacji przez oparzenie słoneczne
Oparzenia
Jak nie zepsuć sobie wakacji przez oparzenie słoneczne

Zawartość promieniowania UVA w promieniach słonecznych jest 500-1000 razy większa niż UVB. Zaczerwienienie na skórze powstaje natychmiast po ekspozycji na promieniowanie UVA. Promieniowanie ...

Poparzenia u dzieci od fajerwerków i petardy
Oparzenia
Poparzenia u dzieci od fajerwerków i petardy

Okres Świąt Bożego Narodzenia oraz Sylwester, czyli czas radosnego, rodzinnego kolędowania i szampańskiej zabawy, to jednocześnie okres, w którym gwałtownie rośnie ryzyko oparzeń i uraz&oacu...

Promieniowanie UV – szkodliwość i wpływ na skórę
Promieniowanie UV – szkodliwość i wpływ na skórę

Promieniowanie UV dzieli się na UVA, UVB oraz promieniowanie UVC, które nie zagraża człowiekowi. Dwa pierwsze rodzaje promieni ultrafioletowych mogą natomiast stanowić niebezpieczeństwo dla ludzkie...

Blizna po oparzeniu - jak uniknąć? Co zrobić, żeby nie było?
Oparzenia
Blizna po oparzeniu - jak uniknąć? Co zrobić, żeby nie było?
Blizna po oparzeniu jest nieestetyczną pamiątką najczęściej nabytą po kontakcie z gorącym płynem, powietrzem lub rozgrzaną powierzchnią. Jak uniknąć powstania śladu po oparzeniu?...
Co na oparzenia? Wrzątkiem i olejem
Co na oparzenia? Wrzątkiem i olejem

Co na oparzenia warto stosować? Jak postępować w przypadku oparzenia wrzątkiem, a jak opatrzyć ranę od rozgrzanego oleju? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w artykule.

...
Budowa skóry (anatomia) – funkcje i schemat
Budowa skóry (anatomia) – funkcje i schemat
Budowa skóry charakteryzuje się warstwową konstrukcją. Taki schemat budowy pozwala skutecznie spełniać ważne funkcje fizjologiczne. Sprawdź, jak jest zbudowana skóra i w jaki sposób chroni organizm....
Filtr przeciwsłoneczny - jak długo działa?
Filtr przeciwsłoneczny - jak długo działa?
Filtr przeciwsłoneczny stanowi dziś jeden z głównych składników kosmetyków do pielęgnacji skóry, nie tylko tych konkretnie dedykowanych ochronie przed szkodliwym wpływem promieniowania słonecznego. Dl...
Oparzenia termiczne – czym są i jak ich unikać? Pierwsza pomoc
Oparzenia termiczne – czym są i jak ich unikać? Pierwsza pomoc
Oparzenia termiczne powstają na skutek kontaktu skóry z wysoką temperaturą. Ich głębokość, skutki oraz czas leczenia w dużej mierze zależą od udzielonej poszkodowanemu pierwszej pomocy, dlatego warto ...
Pęcherz po oparzeniu - co zrobić i czy można przebić?
Pęcherz po oparzeniu - co zrobić i czy można przebić?
Rany oparzeniowe różnią się między sobą w zależności od głębokości oraz rozległości uszkodzenia skóry. Obecność pęcherza po oparzeniu wskazuje, że uszkodzeniu uległ nie tylko naskórek, ale częściowo t...
 
•