Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

Rany przewlekłe – jak przyspieszyć ich gojenie

Rany przewlekłe – definicja

W zależności od szybkości gojenia rany dzielimy na ostre i przewlekłe. Rany ostre nie stanowią poważnego problemu medycznego ponieważ goją się szybko, zwykle w ciągu 2-7 dni. Z kolei rany przewlekłe to rany nie poddające się leczeniu. Kryterium czasu, po uwzględnieniu którego można mówić o ranie przewlekłej nie jest do końca sprecyzowane. Niektórzy autorzy za przewlekłą uznają ranę która nie goi się w ciągu 1-2 tygodni, z kolei inni przedłużają ten okres do 6-8 tygodni [1-2].

Rany przewlekłe – problem społeczny

Rany przewlekłe stanowią poważy problem zarówno dla lekarzy jak i dla pacjentów, u których znacznie obniżają jakość życia. Problem trudno gojących się ran w skali świata dotyczy około 20 milionów ludzi. Statystyki pokazują, że liczba pacjentów z tym problemem stale rośnie chociażby z uwagi na coraz bardziej powszechne występowanie chorób cywilizacyjnych, takich jak otyłość i cukrzyca. Ponadto rany przewlekłe zdecydowanie częściej dotyczą osób starszych, u których regeneracja tkanek jest upośledzona, a prognozy wskazują, że proces starzenia społeczeństwa będzie postępował. Szacuje się, że już w 2020 roku osoby powyżej 60. roku życia będą stanowiły blisko 25% polskiego społeczeństwa [1-2].


Rany przewlekłe mogą powstawać z różnych powodów, najczęściej stanowią powikłanie przewlekłej niewydolności żylnej (ok. 80%), cukrzycy, przebywania przez dłuższy czas w pozycji leżącej (odleżyny), przewlekłej niewydolności tętniczej, chorób układu limfatycznego, zaburzeń metabolicznych, hematologicznych, nowotworowych, czy też powikłań pooperacyjnych.

Leczenie ran przewlekłych

Aktualny standard leczenia ran określa akronim TIME. Obejmuje on cztery kluczowe zagadnienia:

  • oczyszczanie rany,
    •  
  • dekolonizacja lub hamowanie infekcji,
  • nawilżanie,
  • wspomaganie naskórkowania.


W przypadku leczenia ran przewlekłych samo koncentrowanie się na ranie nie wystarczy by osiągnąć sukces terapeutyczny. Należy pamiętać także o leczeniu przyczynowym, uzależnionym od choroby, na którą cierpi pacjent.

I tak u osób z cukrzycą należy wyrównać poziom cukru oraz zadbać o stan naczyń, które odpowiadają za ukrwienie rany; u osób z miażdżycą tętnic kończyn dolnych nierzadko konieczne jest wykonanie operacji udrożnienia w obrębie zmienionych naczyń; u osób z niewydolnością żylną należy zastosować leczenie uciskiem lub usunąć niewydolne żyły powierzchowne; u osób przewlekle leżących należy często zmieniać pozycję ułożenia ciała, stosować masaże i drenaż limfatyczny. Należy pamiętać o ważnej roli profilaktyki, która jest znacznie tańsza niż leczenie.

Oczyszczanie rany to szczególnie waży element, który powinien być realizowany przy każdej zmianie opatrunku. W większości przypadków wystarczające jest działanie miejscowe, czyli mechaniczne usunięcie powierzchownej martwicy przy pomocy gazika lub skalpela. W przypadku bardzo nasilonych zmian martwiczych nierzadko konieczne jest wycięcie chirurgiczne zmian, najczęściej w znieczuleniu miejscowym lub regionalnym.


W celu hamowania infekcji stosuje się specjalne preparaty o działaniu odkażającym. Powinny być one stosowane przy każdej zmianie opatrunku.


Nawilżanie rany, a więc utrzymanie właściwej wilgotności stwarza warunki sprzyjające gojeniu między innymi przez zapobieganiu zakażeniom.


Dla wspomagania naskórkowania ważne są warunki środowiska brzegów rany oraz właściwe pobudzanie komórek do rozrostu [1-5].

Jak przyspieszyć gojenie ran

Najważniejsze znaczenie dla procesu gojenia ma prawidłowe oczyszczenie rany. Pierwszym działaniem po powstaniu rany czy skaleczenia powinno być przemycie rany pod bieżącą zimną wodą lub przy użyciu soli fizjologicznej. Nie zaleca się przemywania ran środkami zawierającymi alkohol oraz jodynę, gdyż ich dodatek może działać drażniąco i powodować powiększenie się rany. Ponadto może to wysuszyć powierzchnię rany, co opóźnia proces gojenia. Bardzo ważne dla przyspieszenia procesu gojenia jest odpowiednie nawilżanie rany. Wilgotne środowisko opóźnia tworzenie się na powierzchni rany strupa i przyspiesza powstawanie nowego naskórka.


W przypadku powstania zranienia jesteśmy narażeni na przenikanie do rany licznych bakterii, które pokrywają powierzchnię naszej skóry (fizjologiczna flora bakteryjna) oraz na bakterie ze środowiska zewnętrznego. Tak więc na powierzchnię uszkodzonej skóry warto nakładać także preparaty mające właściwości przeciwbakteryjne.

Najczęstszym błędem dotyczącym pielęgnacji skóry i utrudniającym gojenie się ran jest zbyt częsta zmiana opatrunku. W przypadku ran przewlekłych opatrunki powinno się zmieniać co 7 dni, a w przypadku dużego wysięku co 2-3 dni. Częsta zmiana opatrunku działa niekorzystnie, gdyż przy zmianie opatrunku ulegają zniszczeniu nowe i jeszcze bardzo delikatne tkanki. To z kolei spowalnia procesy naprawcze gdyż te zniszczone tkanki muszą się ponownie odnowić a na to potrzeba czasu.

 

Dr n.med. Oliwia Jakubowicz
specjalista dermatologii i wenerologii

Piśmiennictwo:
1. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: PZWL, 2010.
2. M. Potempa, P. Jonczyk, M. Janerka, M. Kucharzewski, A. Kawczyk-Krupka. Rany przewlekłe- epidemiologia i czynniki wpływające na proces gojenia. Leczenie ran 2014;11(2): 43-50.
3. A. Jaweń, I. Grzela, A. Ochwat. Prevalence of chronic venous insufficiency in men and women in Poland: Multicentre cross-sectional study in 40,095 patients. Phlebology 2003, 18(3): 110-122.
4. Wojciech Noszczyk. Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007.
5. W.H.C. Burgdorf, G. Plewig, H.H. Wolff, M. Landthaler. Braun-Falco Dermatologia. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2011.

HELP/043/11-2018

Data publikacji: 01.01.1970

Help4Skin

Poznaj serię produktów Help4Skin

_•
_ 

Rany

Kompendium wiedzy nt. gojenia ran

Jak leczyć otarcia pięt?
Rany
Jak leczyć otarcia pięt?

Najczęstsza przyczyna otarć pięt to nowe, niewygodne obuwie. Podczas noszenia takich butów w pierwszej kolejności pojawiają się otarcia. W miejscu, gdzie but jest zbyt ciasny lub za duży, wy...

Jak przyspieszyć gojenie ran?
Rany
Jak przyspieszyć gojenie ran?

Gojenie się ran to złożony proces, w który zaangażowane są komórki skóry, krwi, układ odpornościowy oraz szereg krążących w organizmie substancji. Proces gojenia rany rozpoczyn...

Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń
Rany
Fakty i mity w leczeniu ran i oparzeń

Z ranami i oparzeniami mamy do czynienia na co dzień. Każdy z nas ma podstawową wiedzę w tym zakresie i potrafi na swój sposób sobie z nimi radzić. Jednak w postępowaniu z ranami i op...

Metody leczenia ran
Rany
Metody leczenia ran

W pierwszej kolejności należy obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. Szczególnie należy ocenić ranę pod kątem jej typu, głębokości, nasilenia krwawienia, s...

Oczyszczanie i dezynfekcja ran
Rany
Oczyszczanie i dezynfekcja ran

Opatrunki zakładane na rany cechują się większą skutecznością, gdy przed ich założeniem poddamy ranę właściwym zabiegom oczyszczającym. Regularne powtarzanie tych czynności skraca znacząco okres le...

Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?
Rany
Jak leczyć zadrapania, skaleczenia i rany u dziecka?

Zadrapania, skaleczenia i rany stanowią dosyć powszechny problem w grupie dzieci. Przyczynia się do tego ich duża ruchliwość oraz ciekawość świata. Do powstania niewielkich urazów najczęściej docho...

Rany jatrogenne – sposoby leczenia
Rany
Rany jatrogenne – sposoby leczenia

Rany jatrogenne to rany powstające w wyniku działania lekarza lub innego pracownika służby zdrowia, który tworzy je w celu diagnostyki lub w związku z prowadzonym leczeniem. Rany jatrogenne ...

Fazy gojenia się rany
Rany
Fazy gojenia się rany

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości tkanek lub ich uszkodzenie pod wpływem działania czynnika uszkadzającego. Do klasycznych cech rany zaliczamy: ból, krwawienie i zianie. Zianie, czyl...

Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń
Rany
Jak przebiega gojenie się ran i skaleczeń

Czas i przebieg procesu gojenia się rany zależą od wielu czynników. Duży wpływ na przebieg procesu gojenia się rany mają cechy rany, tj. jej rozmiar, kształt, rodzaj, ilość uszkodzonych tkan...

Rodzaje ran i skaleczeń
Rany
Rodzaje ran i skaleczeń

Zgodnie z definicją raną nazywamy anatomiczne przerwanie ciągłości powłok zewnętrznych (skóry, błony śluzowej) oraz znajdujących się głębiej tkanek pod wpływem działania czynnika uszkadzając...

Rany szarpane - leczenie i gojenie
Rany
Rany szarpane - leczenie i gojenie

Rana szarpana to rana powstająca w wyniku gwałtownego działania zakrzywionego narzędzia o tępej lub kanciastej krawędzi, np. haka lub bosaka, który działa skośnie lub stycznie do powierzchni...

Urazy – przecięcia i rany szarpane
Rany
Urazy – przecięcia i rany szarpane

W pierwszej kolejności należy dokładnie obejrzeć miejsce zranienia i ocenić czy będzie konieczna konsultacja z lekarzem. W przypadku gdy rana nie wymaga konsultacji lekarskiej pierwszym działaniem ...

Leczenie ran, skaleczeń
Rany
Leczenie ran, skaleczeń

Rany i skaleczenia stanowią powszechny problem, z którym spotykamy się zarówno życiu codziennym jak i w pracy zawodowej. Wyróżniamy wiele podziałów ran i skaleczeń, kt&o...

Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych
Rany
Pękanie i otarcia skóry w miejscach intymnych

Przyczyn otarć i pęknięć w okolicach intymnych może być wiele, m.in. mogą prowadzić do nich niektóre formy aktywności fizycznej, niewłaściwa higiena intymna oraz noszenie źle dobranej bieliz...

Jak opatrywać pęknięcia naskórka
Rany
Jak opatrywać pęknięcia naskórka

Wśród przyczyn powstawania pęknięć skóry wymienia się: brak nawilżenia, stosowanie silnie działających mydeł, mocne szorowanie skóry, mycie rąk naprzemiennie w gorącej i zimnej...

Sposoby na sączące się rany
Rany
Sposoby na sączące się rany

Ran sączących nie należy dotykać, pod żadnym pozorem nie wolno przebijać powstałych pęcherzy. Wynika to z faktu, że naskórek w nich odbudowuje się bardzo powoli i jest niezwykle wrażliwy a k...

Rany chirurgiczne
Rany
Rany chirurgiczne

Każda rana chirurgiczna wymaga szczególnej pielęgnacji, o czym są informowani pacjenci przez personel medyczny w momencie opuszczenia szpitala. Powierzchnię rany chirurgicznej należy dezynfekować ...

 
•